İnşaat · 7 dk. okuma

Ayıplı konut ve eksik imalat: yeni alınan dairede kusur çıkarsa ne yapılır?

Yeni satın aldığınız dairede su sızıntısı, çatlak, metrekare küçüklüğü veya sözleşmede vaat edilen malzemelerin kullanılmaması gibi kusurlar varsa müteahhide veya satıcıya karşı seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz. Teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımı süresi içinde ücretsiz onarım, bedel indirimi ya da sözleşmeden dönme talep edilebilir.

Yeni yapılmış aydınlık bir odada meşe parke zeminde su terazisi ve mimari proje rulosu
  • Satın alınan konutun sözleşmeye, projeye, teknik şartnameye veya imar kurallarına uymaması hukuken ayıp ve eksik imalat sayılır.
  • Konutlarda ayıplı ifadan doğan talepler için zamanaşımı süresi, taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır; satıcının ağır kusuru veya hilesi varsa bu süre sınırı uygulanmaz.
  • Alıcı; sözleşmeden dönme, satış bedelinden indirim isteme veya ücretsiz onarım talep etme seçimlik haklarından birini kullanabilir.
  • Dava açmadan önce mahkemeden delil tespiti isteyerek kusurları bilirkişi raporuyla kayıt altına aldırmak ve tüketici mahkemelerinde zorunlu arabuluculuğa başvurmak gerekir.

Konutta ayıp ve eksik imalat nedir, aralarındaki fark neden önemlidir?

Yeni bir daire satın aldığınızda veya arsa sahibi olarak müteahhitten dairenizi teslim aldığınızda karşılaştığınız sorunlar hukuken iki başlıkta değerlendirilir: ayıplı imalat ve eksik imalat. Bu iki kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılsa da, ihbar yükümlülüğü ve talep şekli bakımından aralarında önemli farklar vardır.

Ayıplı imalat, bir işin yapılmış olması ancak sözleşmeye, projeye veya fen ve sanat kurallarına uygun yapılmamasıdır. Örneğin banyonun fayanslarının döşenmiş olması ama su yalıtımı hatalı yapıldığı için alt kata su sızdırması, parkelerin kabarması, pencerelerin rüzgâr ve yağmur alması veya dairenin sözleşmede yazandan daha küçük metrekarede inşa edilmesi ayıplı imalattır.

Eksik imalat ise sözleşmede, projede veya tanıtım broşüründe yapılacağı vaat edilen bir işin hiç yapılmamış olmasıdır. Örneğin sözleşmede daireye kombi ve panjur takılacağı veya sitenin bahçesine yüzme havuzu ve otopark yapılacağı yazmasına rağmen bunların hiç yapılmamış olması eksik imalattır. Eksik imalatta iş henüz tamamlanmadığı için alıcının ayıp ihbarı süresini kaçırdığı ileri sürülemez; borçlu edimini tam olarak yerine getirmemiş sayılır.

Örneğin Antalya Kepez'de yeni bir siteden aldığınız dairede mutfak tezgâhının ortadan çatlak çıkması ayıplı imalattır. Aynı sitede müteahhidin katalogda ve sözleşmede vaat ettiği çocuk oyun alanını ve jeneratörü hiç kurmamış olması ise eksik imalattır.

Açık ayıp ve gizli ayıp ayrımı

Teslim aldığınız dairedeki kusurlar, fark edilme biçimine göre açık ayıp ve gizli ayıp olarak ikiye ayrılır. Açık ayıp, daireyi teslim alırken ilk bakışta veya olağan bir gözden geçirmeyle hemen fark edilebilen kusurlardır. Kırık camlar, çizilmiş kapılar, boyası yapılmamış duvarlar veya sözleşmedeki markadan farklı takılmış bataryalar açık ayıptır.

Gizli ayıp ise teslim anında görülmesi mümkün olmayan, ancak dairede yaşamaya başladıktan sonra, kışın ilk yağmur yağdığında, kaloriferler yakıldığında veya bina oturdukça ortaya çıkan kusurlardır. Çatının akması, dış cepheden daire içine rutubet girmesi, tesisat borularının duvar içinden sızdırması veya ses ve ısı yalıtımının projeye aykırı yapılması gizli ayıp niteliğindedir.

Eğer daireyi ticari veya mesleki olmayan bir amaçla, yani oturmak ya da yatırım amacıyla bir müteahhitten satın aldıysanız 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) uygulanır. Tüketici işlemlerinde teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde de var olduğu kabul edilir. Gizli ayıplar ise ne zaman ortaya çıkarsa çıksın, fark edildiği anda yazılı olarak satıcıya veya müteahhide bildirilmelidir.

Örneğin yaz ayında teslim aldığınız çatı dubleksi dairede görünürde hiçbir sorun yoktu. Ancak kasım ayında yağan şiddetli yağmurda tavanın üç ayrı yerinden su damlamaya başladı. Bu durum gizli ayıptır; fark ettiğiniz anda fotoğraf ve video çekerek müteahhide noterden ihtarname göndermeniz veya mahkemeden tespit istemeniz gerekir.

Daire alıcısının dört seçimlik hakkı

Satın aldığınız konutun ayıplı çıkması halinde TKHK 11. madde (ve genel hükümlerde Türk Borçlar Kanunu m. 227) alıcıya seçimlik haklar tanır. Alıcı bu haklardan hangisini kullanacağına kendisi karar verir; satıcı alıcıyı başka bir seçeneğe zorlayamaz:

  • Sözleşmeden dönme: Satılan daireyi geri vermeye hazır olduğunuzu bildirerek ödediğiniz satış bedelinin faiziyle birlikte iadesini isteyebilirsiniz. Ancak kusur küçük ve basit bir onarımla giderilebilecek nitelikteyse, sözleşmeden dönme hakkının kullanılması dürüstlük kuralına aykırı bulunabilir ve mahkeme bedel indirimine hükmedebilir.
  • Satış bedelinden indirim isteme: Daireyi alıkoyup, ayıplı hali ile ayıpsız hali arasındaki değer farkı oranında satış bedelinden indirim yapılmasını talep edebilirsiniz. Uygulamada en sık tercih edilen yol budur; dairede oturmaya devam ederken değer kaybını nakit olarak geri alırsınız.
  • Ücretsiz onarım isteme: Bütün masrafları satıcıya veya müteahhide ait olmak üzere, aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde kusurların ücretsiz olarak tamir edilmesini isteyebilirsiniz.
  • Ayıpsız misli ile değişim: Konut satışlarında her dairenin konumu, katı ve cephesi kendine özgü olduğu için uygulanması sınırlı olsa da, aynı projede eşdeğer boş bir bağımsız bölüm varsa değişim gündeme gelebilir.

Ayrıca bu dört seçimlik haktan hangisini seçerseniz seçin, kusur yüzünden uğradığınız ek zararları (örneğin su basması nedeniyle bozulan eşyalarınızın bedelini veya tadilat süresince ödemek zorunda kaldığınız kira parasını) tazminat olarak ayrıca talep edebilirsiniz.

Örneğin yeni aldığınız dairenin salon ve oda pencerelerinde ısıcam yerine tek cam kullanıldığını, banyo zemin eğiminin ters yapıldığını ve dairenin projeye göre 8 metrekare küçük olduğunu öğrendiniz. Daireyi satmak istemiyorsanız, taşınmazın bu kusurlar nedeniyle uğradığı değer kaybının hesaplanarak satış bedelinden indirilmesini ve bu tutarın size ödenmesini dava edebilirsiniz.

Tanıtım broşürü, maket ve katalogdaki vaatler bağlayıcı mı?

İnşaat şirketleri projeyi satarken parlak kataloglar, üç boyutlu görseller, maketler ve reklam filmleri kullanır. Tapuyu aldığınızda veya inşaat bittiğinde ise "sözleşmede havuz yazmıyordu, broşür sadece tanıtım amaçlıydı" savunmasıyla karşılaşabilirsiniz.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, müteahhidin ilan, reklam, katalog ve maketlerde yer verdiği taahhütler sözleşmenin ayrılmaz parçası sayılır. Tüketici, projeyi o tanıtımlarda gördüğü sosyal donatılara, yeşil alanlara ve mimari özelliklere güvenerek satın almıştır. Dolayısıyla tanıtımlarda vaat edilen özelliklerin teslim edilen binada bulunmaması, dairenin değerini düşüren bir ayıp ve eksik imalat oluşturur.

Örneğin lansman döneminde size gösterilen makette ve broşürde sitede kapalı otopark, güvenlik kulübesi ve yürüyüş parkuru yer alıyordu. Bina bittiğinde müteahhit bu alanı açık otoparka çevirdi ve sosyal tesis yapmadı. Tapudaki resmi senette bu detaylar yazmasa bile, elinizdeki broşür ve ilan görsellerine dayanarak dairenizde oluşan değer kaybı için bedel indirimi veya tazminat davası açabilirsiniz.

Zamanaşımı süresi: 5 yıl kuralı ve ağır kusur istisnası

Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ayıptan doğan davaların zamanaşımı süresi, taşınmazın alıcıya teslim tarihinden itibaren beş yıldır (TKHK m. 12/2, TBK m. 231 ve 478). Bu süre tapunun devredildiği tarihten değil, dairenin fiilen kullanıma hazır şekilde teslim edildiği tarihten başlar.

Beş yıllık zamanaşımı süresinin çok önemli bir istisnası vardır: Eğer ayıp, satıcının veya müteahhidin ağır kusuru ya da hilesi ile gizlenmişse, beş yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamazlar. Binanın taşıyıcı sisteminde kullanılan beton ve demirin projeye ve deprem yönetmeliğine aykırı olması, temel yalıtımının hiç yapılmayıp üzerinin kapatılması gibi ağır kusur hallerinde beş yıl geçmiş olsa bile dava açılabilir.

Örneğin daireyi teslim aldıktan yedi yıl sonra binanın bodrum katındaki kolonlarda korozyon ve çatlaklar oluştu. Yapılan incelemede müteahhidin projede öngörülen beton sınıfının çok altında malzeme kullandığı ve temel bohçalama yalıtımını hiç yapmadığı tespit edildi. Burada müteahhidin ağır kusuru bulunduğu için beş yıllık zamanaşımı süresi dolmuş olsa dahi sorumluluğu devam eder.

Dava açmadan önce delil tespiti ve arabuluculuk

Dairenizde rutubet, akıntı, çatlak veya eksik işçilik çıktığında kendi başınıza usta çağırıp hemen tadilata başlarsanız, kusurun müteahhitten kaynaklandığını mahkemede ispatlamanız çok güçleşir. İzlemeniz gereken en güvenli yol, tadilat yapmadan önce sulh hukuk mahkemesine başvurarak delil tespiti istemektir.

Delil tespiti başvurusunda mahkeme hakimi, inşaat veya makine mühendisi bilirkişiyle birlikte dairenize gelir, kusurları yerinde inceler, fotoğraflar ve onarım maliyetini kalem kalem raporlar. Bu rapor karşı tarafa tebliğ edildikten sonra artık acil onarımlarınızı yaptırabilir ve dava aşamasında bu resmi rapora dayanabilirsiniz.

Dava aşamasına geçmeden önce görevli mahkemeyi ve arabuluculuk şartını doğru belirlemek gerekir:

  • Daireyi müteahhitten konut olarak satın alan bir tüketiciyseniz görevli mahkeme tüketici mahkemesidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
  • Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca arsa sahibi sıfatıyla müteahhide karşı dava açıyorsanız uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanır ve görevli mahkeme genel hükümlere göre belirlenir.

Örneğin kış ortasında salon tavanınızdan su akmaya başladı ve parkeleriniz şişti. Beklerseniz zarar büyüyecek, hemen tamir ettirirseniz delil kaybolacak. Önce sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti isteyip birkaç gün içinde bilirkişi incelemesini yaptırabilir, ardından dairenizi tamir ettirip arabuluculuk ve dava yoluyla bedelini müteahhitten talep edebilirsiniz. Kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.

Sık sorulan sorular

Müteahhitten değil de ikinci el olarak bir şahıstan aldığım evde gizli ayıp çıkarsa ne yapabilirim?

İkinci el konut satışlarında Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun değil, Türk Borçlar Kanunu'nun satış sözleşmesine ilişkin hükümleri (TBK m. 219 vd.) uygulanır. Satıcı evde bildiği bir gizli ayıbı (örneğin her kış akan çatıyı veya patlak tesisatı) boya ya da kaplamayla gizleyerek sattıysa veya olağan incelemeyle anlaşılamayan bir gizli ayıp çıktıysa, durumu fark ettiğinizde hemen satıcıya bildirerek TBK kapsamındaki seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz.

Tapuda dairenin satış bedeli gerçekte ödediğimden düşük gösterildiyse ne olur?

Sözleşmeden dönme veya bedel indirimi davalarında mahkemeler, yalnız tapudaki resmi senette yazan bedele değil, banka dekontları ve yazılı belgelerle kanıtlanan gerçek ödeme tutarına ve taşınmazın piyasa değerine bakar. Bu nedenle tüm ödemelerinizi banka üzerinden yapmanız ve dekontları saklamanız büyük önem taşır.

Ortak alanlardaki (çatı, dış cephe, asansör) ayıplar için tek başıma dava açabilir miyim?

Evet. Her kat maliki, binanın ortak alanlarındaki eksik ve ayıplı imalatlar için en azından kendi arsa payı oranına düşen kısım yönünden müteahhide karşı dava açma hakkına sahiptir.

Dairede oturmaya devam ederken ayıp nedeniyle bedel indirimi davası açabilir miyim?

Evet. Bedel indirimi veya ücretsiz onarım ya da tazminat talep etmek için daireden taşınmanız gerekmez. Yalnızca sözleşmeden dönme (evi iade edip parayı geri alma) seçeneğini kullanıyorsanız taşınmazın iadesi gündeme gelir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 16 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın