İnşaat · 6 dk. okuma

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi: imzalamadan önce neye bakmalı?

Arsanızı müteahhide verirken imzalayacağınız sözleşme, ev sahibi olmanız ile yıllarca sürecek bir dava arasında fark yaratır. İmzayı atmadan önce sözleşmede nelerin yazması gerektiğini ve tapu devrini nasıl yapacağınızı bilmeniz gerekir.

Gün batımında iskeleli, kaba inşaat hâlindeki bir apartman ve bir kule vinç
  • Kat karşılığı inşaat sözleşmesini noterde düzenleme şeklinde yapmanız gerekir; elden imzalanan kağıtlar kural olarak geçersizdir.
  • Tapuyu müteahhide baştan devretmek yerine, inşaat ilerledikçe kademeli olarak devretmelisiniz.
  • Hangi dairenin kime kalacağını, malzeme kalitesini ve teslim tarihini sözleşmeye açıkça yazdırmalısınız.
  • Müteahhit inşaatı geciktirirse, dairelerinizi teslim alırken gecikme tazminatı hakkınızı saklı tuttuğunuzu yazılı olarak bildirmelisiniz.

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi nedir?

Halk arasında kat karşılığı olarak bilinen bu anlaşmanın hukuki adı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesidir. Bu anlaşmada siz arsanızdan belirli bir payı müteahhide devretmeyi vaat edersiniz. Müteahhit de bunun karşılığında arsanıza binayı yapar ve anlaştığınız daireleri veya dükkanları size teslim eder.

Hukuken bu anlaşma iki ayrı sözleşmenin birleşimidir. Bir yönüyle müteahhidin bina yapmayı üstlendiği bir eser sözleşmesidir. Diğer yönüyle de sizin arsa payınızı devretmeyi kabul ettiğiniz bir taşınmaz satış vaadidir. Cebinizden nakit para çıkmadan arsanızı değerlendirmenizi sağlar.

Örneğin Antalya Kepez bölgesinde eski bir müstakil eviniz ve arsası var. Kendi imkanlarınızla buraya apartman yaptıracak paranız yok. Bir müteahhitle anlaşıyorsunuz. Müteahhit eski evi yıkıp yerine yeni bir apartman yapmayı, karşılığında da binadaki dairelerin bir kısmını almayı kabul ediyor. İşte bu anlaşma arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesidir.

Şekil şartı: Sözleşmeyi neden noterde yapmalısınız?

Bu sözleşme bir taşınmaz devri vaadi içerir. Bu nedenle kanuna göre sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Müteahhitle emlakçı ofisinde, çay bahçesinde veya kendi aranızda kağıda yazıp imzaladığınız adi yazılı sözleşmeler kural olarak geçersizdir.

Notere gittiğinizde sadece imzalarınızın onaylanması da yeterli değildir. Noterin sözleşmeyi bizzat düzenleme şeklinde hazırlaması şarttır. Geçersiz bir sözleşmeye dayanarak müteahhitten inşaatı bitirmesini veya tazminat ödemesini talep etmekte ciddi güçlükler yaşarsınız.

Örneğin müteahhitle ofisinde oturup detaylı bir metin hazırladınız ve karşılıklı imzaladınız. Noter masrafı çıkmasın diye işlemi resmileştirmediniz. Müteahhit aylarca çivi bile çakmadı. Siz de gecikme cezası istemek için dava açtınız. Sözleşme noterde düzenleme şeklinde yapılmadığı için geçersiz sayılır ve sözleşmedeki cezai şartı talep edemezsiniz. Yargıtay yalnızca tarafların edimlerini büyük ölçüde yerine getirdiği, yani inşaatın neredeyse tamamlandığı durumlarda şekle aykırılığı ileri sürmeyi hakkın kötüye kullanılması sayabilmektedir. Ancak işin başında böyle bir korumanız olmaz.

Sözleşmede mutlaka olması gereken maddeler

Müteahhidin getirdiği matbu sözleşmeyi olduğu gibi imzalamamalısınız. İleride anlaşmazlık çıkmaması için her detayı baştan netleştirmeniz gerekir. İyi hazırlanmış bir sözleşmede şu noktalar açıkça yazmalıdır:

  • Bağımsız bölümlerin paylaşımı: Hangi kattaki, hangi cephedeki, kaç metrekarelik dairenin veya dükkanın kime kalacağı tek tek belirtilmelidir.
  • Arsa payı oranları: Size ve müteahhide düşecek bağımsız bölümlerin arsa payı oranları netleştirilmelidir.
  • Teslim tarihi ve gecikme cezası: İnşaatın ne zaman başlayacağı, ne zaman biteceği ve gecikme halinde ödenecek tazminat veya cezai şart açıkça yazılmalıdır.
  • Malzemenin niteliği: İnşaatta kullanılacak demir, beton, parke, mutfak dolabı, pencere ve kombi gibi malzemelerin kalitesi ve nitelikleri teknik şartname olarak sözleşmeye eklenmelidir.
  • Ruhsat ve iskân masrafları: İnşaat ruhsatı, harçlar, vergiler ve bina bittiğinde alınacak yapı kullanma izni masraflarını kimin karşılayacağı kararlaştırılmalıdır.
  • Teminat: Müteahhidin işi yarım bırakması ihtimaline karşı vereceği teminat, sözgelimi bir banka teminat mektubu sözleşmede yer almalıdır.
  • Devir yasağı: Müteahhidin bu sözleşmeyi başka bir müteahhide devredip devredemeyeceği net olarak yazılmalıdır.

Örneğin sözleşmeye sadece "üst kattaki daire arsa sahibine aittir" yazdınız ve malzeme kalitesinden hiç bahsetmediniz. Bina bittiğinde müteahhidin üst kattaki kuzey cepheli, karanlık daireyi size ayırdığını ve içine en ucuz plastik doğramalarla kalitesiz dolaplar taktığını gördünüz. Sözleşmede cephe, metrekare ve malzeme niteliği yazmadığı için itiraz etmeniz çok güçleşir.

Tapu devri neden kademeli olmalı?

Arsa sahiplerinin yaptığı en büyük hata, sözleşmeyi imzalar imzalamaz müteahhide düşecek dairelerin tapusunu peşin olarak devretmektir. Tapuyu baştan verirseniz elinizdeki en güçlü kozu kaybedersiniz.

Doğru yöntem, tapu devirlerinin inşaatın ilerleme seviyesine göre kademeli yapılmasıdır. Yani müteahhit inşaatın belirli bir aşamasını tamamladıkça kendisine düşen dairelerden birinin veya birkaçının tapusunu almalıdır. Temel atıldığında, kaba inşaat bittiğinde, ince işçilik tamamlandığında ve en son iskân alındığında ayrı ayrı tapu devri yapılacağı sözleşmeye yazılmalıdır.

Örneğin sözleşmeyi imzaladığınız gün müteahhide düşen tüm dairelerin tapusunu devrettiniz. Müteahhit sadece temeli attı, elindeki tapuları başkalarına satıp parasını aldı ve inşaatı yarım bırakıp ortadan kayboldu. Ortada bitmiş bir bina yokken arsanızın payları üçüncü kişilerin üzerine geçmiş olur. Tapuları geri almak için yıllarca sürecek tapu iptal davalarıyla uğraşmak zorunda kalırsınız. Oysa kademeli devir yapsaydınız, müteahhit işi bıraktığında henüz hak etmediği tapular sizin üzerinizde kalmaya devam ederdi.

Müteahhit işe zamanında başlamaz veya gecikirse ne olur?

İnşaat süreçlerinde en sık yaşanan sorun müteahhidin işi zamanında bitirmemesidir. Bazen müteahhit sözleşmeyi imzalar ama aylarca arsaya tek bir iş makinesi bile sokmaz. Bazen de inşaatı o kadar yavaş yürütür ki, binanın sözleşmedeki teslim tarihinde bitmeyeceği şimdiden belli olur.

Türk Borçlar Kanunu (TBK 473) bu durumda arsa sahibine önemli bir hak tanır. Müteahhit işe zamanında başlamaz veya işi, sözleşmedeki teslim tarihinde bitiremeyeceği kadar geciktirirse, teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilirsiniz. Yani işin bitiş tarihinin gelmesini eliniz kolunuz bağlı şekilde beklemek zorunda değilsiniz.

Örneğin müteahhitle binanın belirlenen tarihte teslim edilmesi için anlaştınız. Teslim tarihine çok az bir zaman kalmasına rağmen müteahhit henüz binanın kaba inşaatını bile bitirmedi, ortada ne duvarlar var ne de çatı. Kalan kısa sürede bu binanın tamamlanamayacağı açıkça görülüyor. Bu durumda TBK 473 uyarınca teslim gününün gelmesini beklemeden sözleşmeden dönme hakkınızı kullanabilirsiniz.

Dairelerinizi teslim alırken dikkat etmeniz gerekenler

İnşaat gecikmeli de olsa bittiğinde dairelerinizi teslim alırken çok dikkatli olmalısınız. Sözleşmenizde gecikme için bir cezai şart veya kira tazminatı kararlaştırmış olabilirsiniz. Ancak anahtarları teslim alırken yapacağınız küçük bir ihmal, bu tazminat hakkınızı tamamen ortadan kaldırabilir.

Türk Borçlar Kanunu (TBK 179) gereğince, sözleşmede cezai şart kararlaştırılmışsa, binayı teslim alırken cezai şart hakkınızı saklı tuttuğunuzu müteahhide bildirmeniz gerekir. Hukukta buna ihtirazi kayıt koymak denir. Eğer hiçbir çekince koymadan, her şey yolundaymış gibi daireleri teslim alırsanız, sonradan gecikme için cezai şart isteyemeyebilirsiniz.

Örneğin müteahhit dairelerinizi sözleşmedeki tarihten çok sonra bitirdi. Siz de bir an önce evinize taşınmak için müteahhitle buluştunuz ve "daireleri eksiksiz teslim aldım" yazan tutanağı imzalayıp anahtarları aldınız. Ardından gecikilen aylar için sözleşmedeki cezai şartı istemek üzere dava açtınız. Teslim tutanağına "gecikmeden doğan cezai şart ve tazminat haklarımı saklı tutuyorum" şeklinde bir kayıt düşmediğiniz için TBK 179 uyarınca bu hakkınızı kaybedebilirsiniz.

İskân ve kat mülkiyetine geçiş

Dairenin içine girip oturabilmeniz, hukuki sürecin bittiği anlamına gelmez. Bina tamamlandığında belediyeden yapı kullanma izni, yani iskân alınması şarttır. İskân alındıktan sonra da tapuda kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilir.

Örneğin müteahhit binayı bitirdi, dairenizi teslim etti ve taşındınız. Ancak müteahhit projeye aykırı işler yaptığı veya sigorta prim borçlarını ödemediği için belediye binaya iskân vermiyor. İskân alınamadığı için tapunuz kat irtifakında kalır, kat mülkiyetine geçemezsiniz. Bu yüzden son tapu devrini mutlaka iskân alındıktan sonraya bırakmalısınız.

Müteahhitten daire satın alacaklar için not

Kat karşılığı yapılan bir inşaatta sadece arsa sahipleri değil, müteahhitten daire satın alan kişiler de risk altındadır. Topraktan veya inşaat halindeyken müteahhitten daire almayı düşünüyorsanız, önce arsa sahibi ile müteahhit arasındaki sözleşmeyi incelemelisiniz.

Müteahhidin size satmak istediği o daire için sözleşmeye göre hak kazanıp kazanmadığına dikkat etmelisiniz. Müteahhit kendi üzerine düşen işi yapmadan, yani edimini yerine getirmeden sattığı daireler, ileride arsa sahibi ile alıcı arasında ciddi uyuşmazlık konusu olur.

Örneğin inşaat henüz temel aşamasındayken müteahhidin satış ofisine gittiniz. Fiyatı uygun geldiği için bir daire seçip parasını ödediniz ve kat irtifakı tapusunu aldınız. Ancak müteahhit inşaatı yarım bırakıp kaçtı. Arsa sahibi de müteahhit edimini yerine getirmediği için sözleşmeyi feshetti ve size satılan dairenin tapusunu iptal ettirmek için dava açtı. Müteahhit sözleşmedeki yükümlülüğünü tamamlamadan o daireye hak kazanamayacağı için, ödediğiniz parayla ortada kalma ve tapunuzu kaybetme tehlikesiyle karşılaşırsınız.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri hem arsa sahipleri hem de daire alıcıları için yüksek maddi riskler barındırır. İmza atmadan önce kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.

Sık sorulan sorular

Müteahhitle kendi aramızda imzaladığımız kat karşılığı sözleşme geçerli midir?

Hayır, kendi aranızda veya emlakçıda imzaladığınız adi yazılı sözleşmeler kural olarak geçersizdir. Bu sözleşmenin geçerli olması için noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Yalnızca tarafların yükümlülüklerini büyük ölçüde tamamladığı durumlarda Yargıtay şekle aykırılık iddiasını hakkın kötüye kullanılması sayabilmektedir.

Müteahhit inşaatı çok yavaş yapıyorsa sözleşmeden dönmek için teslim tarihini beklemeli miyim?

Hayır, teslim gününü beklemek zorunda değilsiniz. Müteahhit işe zamanında başlamazsa veya inşaatı teslim tarihinde bitiremeyeceği kadar geciktirirse, TBK 473 uyarınca teslim tarihini beklemeden sözleşmeden dönebilirsiniz.

Geç teslim edilen daire için cezai şartı nasıl talep edebilirim?

Öncelikle sözleşmenizde gecikme hali için bir cezai şart yazılı olmalıdır. Ayrıca daireyi teslim alırken TBK 179 gereğince cezai şart hakkınızı saklı tuttuğunuzu, yani ihtirazi kayıt koyduğunuzu yazılı olarak bildirmeniz gerekir; aksi halde sonradan cezai şart isteyemeyebilirsiniz.

Müteahhidin yarım bıraktığı inşaattan aldığım dairenin tapusu iptal olur mu?

Müteahhitten daire alırken, müteahhidin sözleşmeye göre o daireyi hak edip etmediğine bakmalısınız. Müteahhit sözleşmedeki edimini yerine getirmeden daireyi size satmışsa, bu durum arsa sahibi ile sizin aranızda uyuşmazlık konusu olur ve tapunuzu kaybetme riskiyle karşılaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın