Alım-satım · 6 dk. okuma

Ev alırken kapora: satıcı ya da alıcı vazgeçerse ne olur?

Beğendiğiniz evi kaçırmamak için verdiğiniz kapora ve imzaladığınız adi yazılı kağıtlar tapu devrini zorunlu kılmaz. Satıştan vazgeçildiğinde ödediğiniz paranın akıbeti, belgenin şekline ve paranın ne amaçla verildiğine göre değişir.

Boş ve aydınlık bir dairede travertin tezgâh üzerinde pirinç bir anahtar ve kapalı bir zarf
  • Taşınmaz mülkiyeti sadece tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılan satış işlemiyle el değiştirir.
  • Emlakçıda veya kendi aranızda imzaladığınız satış sözleşmeleri geçersizdir; satış vaadi sözleşmesi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır.
  • Geçersiz bir sözleşme kapsamında ödediğiniz kaporayı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak geri isteyebilirsiniz.
  • Noterde düzenleme şeklinde yapılan geçerli bir satış vaadinde satıcı vazgeçerse, mahkemeden tapunun adınıza tescilini talep edebilirsiniz.

Kapora vermek ve emlakçıda sözleşme imzalamak sizi bağlar mı?

Beğendiğiniz bir evi başkasına satılmasın diye ayırtmak istediğinizde satıcı veya emlakçı sizden bir miktar ön ödeme ister. Halk arasında kapora denilen bu ödemeyi yaparken genellikle kırtasiyeden alınmış matbu bir kağıda ya da emlakçının hazırladığı forma imza atarsınız. Çoğu kişi bu kağıdı imzaladığında evi satın alma veya satma borcu altına girdiğini düşünür. Oysa Türk Medeni Kanunu madde 706 ve Türk Borçlar Kanunu madde 237 uyarınca taşınmaz mülkiyeti ancak tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılan satışla geçer.

Tapu dışında, kendi aranızda veya emlakçı ofisinde imzaladığınız kapora senedi ya da satış sözleşmesi başlıklı belgeler hukuken geçersizdir. Bu belgelere dayanarak satıcıyı tapuyu devretmeye, alıcıyı da evin kalan parasını ödemeye zorlayamazsınız.

Örneğin Antalya Kepez bölgesinde beğendiğiniz bir daire için emlak ofisinde satıcıyla buluştunuz, kapora ödediniz ve iki şahit huzurunda detaylı bir satış sözleşmesi imzaladınız. Ertesi gün satıcı evi satmaktan vazgeçtiğini söylediğinde, elinizdeki bu imzalı kağıtla mahkemeye başvurup evin tapusunun kendi adınıza geçirilmesini sağlayamazsınız.

Satış vaadi sözleşmesi neden noterde yapılmalı?

Taşınmaz satışını hemen tapuda yapamıyorsanız, örneğin kredi işlemlerinin sonuçlanmasını veya birikiminizin vadesini bekliyorsanız, iki tarafı da bağlayan yasal yol taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yapmaktır. Bu sözleşme, ileride tapuda yapılacak asıl satışın ön sözleşmesidir ve taraflara satışın yapılmasını isteme hakkı verir.

Ancak bu sözleşmenin geçerli olması için sıkı bir şekil şartı vardır. Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi mutlaka noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Kendi aranızda yazdığınız bir metni notere götürüp sadece altındaki imzaları onaylatmanız sözleşmeyi geçerli kılmaz. Noterin bizzat kendisinin düzenlemediği, yalnızca imzası onaylanmış sözleşmeler veya elden imzalanan kağıtlar satışın yapılmasını zorla talep etmeye yetmez.

Örneğin bir dairenin satışı için satıcıyla anlaştınız, kendiniz bir sözleşme metni hazırladınız ve notere giderek sadece imzalarınızı tasdik ettirdiniz. İmzalar noter onaylı olsa bile, işlem noterde düzenleme şeklinde yapılmadığı için sözleşme geçersiz sayılır ve satıcı vazgeçtiğinde tapu devrini mahkeme yoluyla zorla isteyemezsiniz.

Vazgeçen taraf açısından bağlanma parası ve cayma parası ayrımı

Hukuken geçerli bir sözleşme kurulduğunda verilen ön ödemenin ne anlama geldiği Türk Borçlar Kanunu içinde iki farklı kavramla açıklanır. Türk Borçlar Kanunu madde 177 uyarınca, sözleşme yapılırken verilen para, aksi kararlaştırılmadıkça cayma parası değil bağlanma parası sayılır. Bağlanma parası sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilir ve kural olarak asıl satış bedelinden düşülür.

Eğer taraflar verdikleri paranın cayma parası olduğunu açıkça kararlaştırmışlarsa Türk Borçlar Kanunu madde 178 devreye girer. Geçerli bir sözleşmede cayma parası kararlaştırılmışsa, parayı veren taraf sözleşmeden caydığında verdiğini kaybeder. Parayı alan taraf sözleşmeden caydığında ise aldığının iki katını karşı tarafa ödemek zorunda kalır.

Örneğin noterde düzenleme şeklinde geçerli bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yaptınız ve sözleşmeye verilen bedelin açıkça cayma parası olduğunu yazdınız. Siz alıcı olarak vazgeçerseniz verdiğiniz parayı geri alamazsınız; satıcı vazgeçerse sizden aldığı paranın iki katını size ödemek durumunda kalır.

Adi yazılı sözleşmede ödenen kaporayı geri almak

Günlük hayatta kapora uyuşmazlıklarının büyük kısmı noterde yapılmayan, emlakçıda veya elden imzalanan kağıtlar nedeniyle çıkar. Satıcı veya emlakçı, vazgeçen alıcıya imzaladığı kağıttaki cezai şartları göstererek kaporanın yandığını söyler. Oysa resmi şekle uyulmadan yapılan taşınmaz satış sözleşmeleri baştan itibaren geçersizdir.

Geçersiz bir sözleşmeye bağlı olarak kararlaştırılan bağlanma parası, cayma parası veya cezai şart hükümleri de geçersiz olur. Geçersiz bir sözleşmede taraflar birbirlerine verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir. Dolayısıyla noterde düzenleme şeklinde yapılmamış bir anlaşma sırasında ödediğiniz kaporayı, vazgeçen taraf siz olsanız bile kural olarak bu yolla geri isteyebilirsiniz.

Örneğin bir evi almak için satıcının banka hesabına kapora açıklamasıyla para gönderdiniz ve aranızda el yazılı bir kapora senedi imzaladınız, ancak kredi çıkmadığı için evi almaktan vazgeçtiniz. Aranızdaki belge resmi şekil şartına uymadığı için geçersizdir; satıcı parayı iade etmezse sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak ödediğiniz kaporayı talep edebilirsiniz.

Geçerli satış vaadinde tapu iptal ve tescil davası ile şerh

İşinizi şansa bırakmayıp noterde düzenleme şeklinde geçerli bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yaptığınızda hukuki güvenceniz tam olur. Böyle geçerli bir sözleşmede satıcı üzerine düşeni yapmaz ve tapuda satışı gerçekleştirmezse, alıcı olarak mahkemeden tapunun kendi adınıza tescilini isteyebilirsiniz.

Ayrıca noterde yaptığınız bu satış vaadi sözleşmesini tapu kütüğüne şerh verebilirsiniz. Tapuya verilen bu şerh beş yıl geçerlidir. Şerh işlemi, satıcının evi sizden habersiz bir başkasına satması veya evin üzerine sonradan haciz, ipotek gibi kısıtlamalar gelmesi halinde sizin hakkınızı üçüncü kişilere karşı korur.

Örneğin noterde düzenleme şeklinde satış vaadi sözleşmesi yaptınız ve aynı gün tapu müdürlüğüne giderek bu sözleşmeyi tapu kaydına şerh ettirdiniz. İki ay sonra satıcı evi daha yüksek bir fiyata başka birine devretse bile, beş yıllık geçerlilik süresi içinde açacağınız davayla yeni alıcıdaki tapunun iptalini ve kendi adınıza tescilini talep edebilirsiniz.

Ev satın almadan önce kontrol edilmesi gerekenler

Kapora vermeden ve herhangi bir sözleşmeye imza atmadan önce evin hukuki ve fiili durumunu araştırmanız sizi ileride çıkacak davalardan korur. Satıcının veya emlakçının sözlü beyanlarıyla yetinmeyip şu kontrolleri yapmalısınız:

  • Güncel tapu kaydı: Taşınmazın üzerinde ipotek, haciz, ihtiyati tedbir, şerh ve beyanlar olup olmadığını tapu müdürlüğünden kontrol edin.
  • Hisse durumu: Evin müstakil tapulu mu yoksa hisseli mi olduğuna bakın; hisseli taşınmazlarda diğer hissedarların hakları sorun çıkarabilir.
  • İmar durumu ve iskân: Belediyeden binanın imar durumunu ve yapı kullanma izni yani iskân belgesinin bulunup bulunmadığını sorgulayın.
  • Borç durumu: Evin geçmiş dönemlere ait ödenmemiş apartman veya site aidatı ile belediyeye emlak vergisi borcu olup olmadığını öğrenin.
  • Satıcının kimliği ve vekâletname: Görüşmeyi yaptığınız kişinin tapudaki malik olduğundan emin olun; ev vekâletle satılıyorsa vekâletnamenin kapsamını ve geçerliliğini inceleyin.

Örneğin kapora vermeden önce satıcıyla birlikte tapu kaydına baktığınızda evin üzerinde yüksek miktarda haciz ve ihtiyati tedbir kararı bulunduğunu fark ettiniz. Bu kontrol sayesinde, tapu devrini engelleyecek bu sorunu baştan görerek paranızı riske atmaktan kurtulursunuz.

Döviz yasağı, emlakçı ücreti ve tapuda ödeme güvenliği

Ev alım satım sürecinde ödeme yöntemi ve yapılan sözleşmelerin mali şartları da belirli kurallara tabidir. Türkiye'de yerleşik kişiler arasında konut satış ve kira sözleşmelerinde bedel döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenemez. Sözleşmelerde bedelin Türk parası olarak kararlaştırılması gerekir.

Arada bir emlakçı varsa ödenecek komisyon oranı da sınırsız değildir. Emlak komisyoncusunun alabileceği hizmet bedeli, alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı olmak üzere satış bedelinin yüzde ikisi artı KDV ile sınırlıdır. Diğer yandan, daha az tapu harcı ödemek amacıyla satış bedelinin tapuda gerçek değerinden düşük gösterilmesi vergi sorunlarına ve ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda ispat güçlüğüne yol açar.

Para transferi sırasında dolandırıcılık veya parayı gönderip tapuyu alamama gibi riskleri önlemek için elden nakit taşımak yerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün güvenli ödeme sistemi kullanılabilir. Bu sistemde para, tapu devri gerçekleştiği anda satıcının hesabına geçer.

Örneğin evi gerçek değerinden çok daha düşük bir bedelle tapuda göstererek satın aldınız ve ödemenin kalan kısmını elden verdiniz. İleride satışın iptali gibi bir dava açıldığında veya vergi incelemesi yapıldığında, hem vergi cezalarıyla karşılaşabilir hem de elden ödediğiniz parayı ispat etmekte büyük güçlük yaşayabilirsiniz. Kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.

Sık sorulan sorular

Emlakçıda imzaladığım sözleşmeyle satıcıyı evi satmaya zorlayabilir miyim?

Hayır, zorlayamazsınız. Taşınmaz mülkiyeti ancak tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılan satışla geçer ve satış vaadi sözleşmelerinin noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Emlakçıda imzalanan belgeler geçersiz olduğundan bu belgelere dayanarak tapu devrini talep edemezsiniz.

Evi almaktan vazgeçersem elden verdiğim kapora yanar mı?

Noterde düzenleme şeklinde bir satış vaadi sözleşmesi yapmadıysanız aranızdaki anlaşma hukuken geçersizdir. Geçersiz bir sözleşmede taraflar birbirlerine verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir. Bu nedenle ödediğiniz kaporayı geri talep etme hakkınız vardır.

Satıcı vazgeçerse verdiğim kaporanın iki katını alabilir miyim?

Bunun için öncelikle noterde düzenleme şeklinde yapılmış geçerli bir sözleşmeniz olmalı ve ödenen paranın bağlanma parası değil cayma parası olduğu sözleşmede açıkça kararlaştırılmalıdır. Türk Borçlar Kanunu madde 178 uyarınca yalnızca geçerli bir sözleşmede cayma parası kararlaştırılmışsa, cayan satıcı aldığının iki katını öder. Adi yazılı sözleşmelerde ise sadece verdiğiniz parayı geri isteyebilirsiniz.

Emlakçı benden ne kadar komisyon isteyebilir?

Emlak komisyoncusunun alabileceği hizmet bedeli yönetmelikle sınırlandırılmıştır. Komisyoncu, alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı olmak üzere satış bedelinin yüzde ikisi artı KDV oranında ücret alabilir. Sözleşmeye daha yüksek bir oran yazılsa bile bu yasal sınırın üzerindeki talepler geçerli olmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın