İnşaat · 7 dk. okuma

Müteahhit daireyi geç teslim ederse ya da daire ayıplı çıkarsa

Müteahhitten satın aldığınız dairenin zamanında teslim edilmemesi veya eksik ve kusurlu çıkması halinde tüketici olarak kira kaybı, ücretsiz onarım, bedel indirimi ya da sözleşmeden dönme gibi haklarınız vardır. Hak kaybına uğramamak için teslim ve bildirim aşamalarında belirli kurallara dikkat etmeniz gerekir.

Yeni yapılmış boş bir odada pencerenin yanındaki duvarda ince bir çatlak
  • Oturmak veya ticari olmayan bir amaçla müteahhitten daire satın aldığınızda tüketici sayılırsınız ve uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi görevlidir.
  • Ön ödemeli konut satışlarında sözleşmeden itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilirsiniz ve teslim süresi otuz altı ayı aşamaz.
  • Daire geç teslim edilirse sözleşmedeki gecikme tazminatını veya gecikme süresince oluşan kira kaybınızı talep edebilirsiniz.
  • Teslimden itibaren beş yıl boyunca ortaya çıkan ayıplarda ücretsiz onarım, bedel indirimi, değişim veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilirsiniz.

Konut alıcısı ne zaman tüketici sayılır?

Bir inşaat şirketinden veya müteahhitten daire satın aldığınızda, bu alımı hangi amaçla yaptığınız hangi kanunun uygulanacağını belirler. Konutu kendiniz oturmak, ailenizin barınmasını sağlamak ya da ticari olmayan bir amaçla satın alıyorsanız kanun önünde tüketici kabul edilirsiniz. Bu durumda yaşadığınız sorunlarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri devreye girer.

Tüketici sayılmanız size yargılama aşamasında çeşitli kolaylıklar sağlar. Müteahhit veya inşaat şirketi ile aranızda çıkacak davalar genel mahkemelerde değil, tüketici mahkemesinde görülür. Ticari kazanç elde etmek, alım satım işi yapmak veya ticari işletmenizde kullanmak amacıyla daire aldığınızda ise tüketici sayılmazsınız.

Örneğin Antalya Kepez bölgesinde devam eden bir projeden, emekliliğinizde oturmak üzere bir daire satın aldınız. İnşaat şirketi ticari bir firma olsa bile sizin amacınız ticari olmadığı için bu işlem bir tüketici işlemidir. Müteahhitle yaşayacağınız teslim veya kusur anlaşmazlıklarında doğrudan tüketici haklarından yararlanırsınız.

Ön ödemeli konut satışı: noter şartı, cayma hakkı ve teslim süresi

Henüz tamamlanmamış bir projeden, yani maketten veya topraktan daire alırken genellikle konut bedelinin tamamını ya da bir kısmını daire size teslim edilmeden önce ödersiniz. Hukukta bu işleme ön ödemeli konut satışı denir. Bu tür sözleşmelerin geçerli olabilmesi için yazılı olarak ve noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir.

Müteahhidin satış ofisinde imzaladığınız adi yazılı kağıtlar, kanunun aradığı şekil şartını karşılamaz. Ayrıca ön ödemeli konut satışı sözleşmesi kurulduktan sonra fikir değiştirmeniz mümkündür. Sözleşmenin kurulmasından itibaren on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabilirsiniz.

Kanun, maketten satışlarda inşaatın ucu açık bir şekilde uzamasını engellemek için bir üst sınır getirmiştir. Ön ödemeli konut satışında dairenin size teslim edilme süresi, sözleşme tarihinden itibaren otuz altı ayı geçemez. Sözleşmeye bundan daha uzun bir teslim süresi yazılsa bile kanundaki üst sınır geçerlidir.

Örneğin bir inşaat şirketinin satış ofisinde maketi incelediniz ve notere giderek düzenleme şeklinde ön ödemeli konut satış sözleşmesi imzaladınız. Eve döndüğünüzde bütçenizin bu ödemelere yetmeyeceğini fark ettiniz. Sözleşme tarihinden itibaren on dört günlük süre dolmadan yazılı bildirimde bulunarak hiçbir neden açıklamadan sözleşmeden cayabilirsiniz.

Daire zamanında teslim edilmezse hangi haklarınız vardır?

Müteahhitler sözleşmede kararlaştırılan tarihte daireyi oturmaya hazır şekilde teslim etmekle yükümlüdür. Ancak inşaatın durması, malzeme tedarik sorunları veya şirketin mali sıkıntıları nedeniyle teslim tarihi sıkça gecikir. Böyle bir gecikme yaşandığında, teslim edilmeyen dönem için maddi kaybınızı talep etme hakkınız doğar.

İlk olarak imzaladığınız sözleşmeye bakmanız gerekir. Sözleşmede geç teslim halinde ödenecek bir gecikme tazminatı veya cezai şart maddesi varsa, müteahhitten bu tutarı isteyebilirsiniz. Eğer sözleşmede böyle bir madde yer almıyorsa, gecikme süresince uğradığınız kira kaybını talep edebilirsiniz. Oturacağınız daire zamanında verilmediği için ödediğiniz kiralar veya daireyi kiraya verememekten kaynaklanan gelir kaybınız bu kapsamdadır.

Geç teslim edilen daireyi sonunda teslim alırken çok dikkatli olmanız gereken bir adım vardır. Sözleşmedeki cezai şartı talep edebilmek için, daireyi teslim alırken gecikmeden doğan haklarınızı saklı tuttuğunuzu yazılı olarak bildirmeniz, yani ihtirazi kayıt koymanız önemlidir. Teslim tutanağını hiçbir şerh düşmeden imzalarsanız, sözleşmedeki cezai şartı isteme hakkınızı riske atabilirsiniz.

Örneğin sözleşmeye göre Haziran ayında teslim edilmesi gereken daireniz, inşaat bitmediği için Aralık ayında hazır hale geldi. Bu süreçte kendi oturduğunuz evde kira ödemeye devam ettiniz. Anahtarı teslim alırken imzaladığınız tutanağa, geç teslimden kaynaklanan kira kaybı ve cezai şart haklarınızı saklı tuttuğunuza dair not düşerek bu dönemin zararını müteahhitten isteyebilirsiniz.

Daire ayıplı çıkarsa kullanabileceğiniz seçimlik haklar

Daireniz teslim edildiğinde veya dairede yaşamaya başladığınızda, sözleşmede vaat edilen özelliklerin olmadığını ya da evde teknik kusurlar bulunduğunu görebilirsiniz. Hukukta bu tür eksiklik ve kusurlara ayıp denir. Rutubet ve su sızıntısı, duvarlarda çatlaklar, dairenin projeden farklı metrekarede çıkması, sözleşmede yazandan düşük kalitede malzeme kullanılması ve sitedeki eksik ortak alanlar sık karşılaşılan örnek ayıplardır.

6502 sayılı Kanunun 11. maddesi (TKHK 11) uyarınca, aldığınız konut ayıplı çıktığında dört seçimlik hakkınız bulunur:

  • Satılanı geri vermeye hazır olduğunuzu bildirerek sözleşmeden dönme.
  • Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme.
  • Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
  • İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Bu dört haktan hangisini kullanacağınıza müteahhit değil, tüketici olarak siz karar verirsiniz. Ancak sözleşmeden dönme veya dairenin ayıpsız benzeriyle değiştirilmesi hakları, ayıbın ağırlığına ve hakkaniyete uygun olmalıdır. Küçük ve onarılabilir bir kusurda genellikle ücretsiz onarım veya bedel indirimi gündeme gelir.

Örneğin yeni taşındığınız dairenin banyo tavanından su sızıntısı olduğunu ve salondaki parkelerin sözleşmede kararlaştırılan kaliteden daha düşük kalitede döşendiğini gördünüz. Müteahhitten su sızıntısının masrafı kendisine ait olmak üzere ücretsiz onarılmasını, düşük kaliteli parkeler için ise ödediğiniz konut bedelinden ayıp oranında indirim yapılmasını talep edebilirsiniz.

Ayıptan sorumlulukta beş yıllık süre ve istisnası

Dairedeki her kusur anahtarı teslim aldığınız ilk gün fark edilmeyebilir. Özellikle çatı akması, dış cepheden su alma, tesisat sorunları veya duvar çatlakları kış aylarında ya da bina oturdukça ortaya çıkar. Kanun koyucu konut alıcılarını korumak için uzun bir sorumluluk süresi öngörmüştür.

6502 sayılı Kanunun 12. maddesine (TKHK 12) göre, konutlarda ayıptan sorumluluk süresi dairenin size teslim edildiği tarihten itibaren beş yıldır. Bu beş yıl içinde ortaya çıkan ayıplardan dolayı müteahhide başvurabilir ve seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz. Süre sözleşme tarihinde değil, dairenin fiilen size teslim edildiği tarihte başlar.

Bazı durumlarda ise beş yıllık süre geçse bile müteahhidin sorumluluğu bitmez. Eğer konuttaki ayıp, müteahhidin ağır kusuru veya hile ile gizlemesi sonucunda ortaya çıkmışsa beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaz. Müteahhit kusuru bilerek kapatmışsa veya inşaatta ağır kusuru varsa, sorumluluğu beş yıllık süreyle sınırlı kalmaz.

Örneğin dairenizi teslim aldıktan sonra ilk kış mevsiminde yatak odası duvarında yoğun rutubet oluştu ve sıvalar dökülmeye başladı. Müteahhit size daireyi sağlam teslim ettiğini söyleyerek sorumluluktan kaçamaz. Teslimden itibaren beş yıllık süre dolmadığı için bu gizli ayıbın giderilmesini veya bedel indirimini talep etme hakkınız devam eder.

Delil tespiti ve yazılı ihtar neden gereklidir?

Dairede bir ayıp fark ettiğinizde veya geç teslim sorunu yaşadığınızda, haklı olmanız kadar bunu mahkemede ispat edebilmeniz de gerekir. Müteahhitle telefon görüşmesi yapmak ya da şantiye şefine sözlü olarak şikayette bulunmak, ileride açılacak bir davada elinizi güçlendirmez. Bu nedenle dava açmadan önce ayıbı satıcıya yazılı olarak, özellikle noter ihtarıyla bildirmeniz ispat açısından faydalıdır.

Konuttaki su sızıntısı, çatlak veya eksik imalat gibi durumlar zamanla değişebilir ya da acilen tamir ettirmeniz gerekebilir. Evi kendi imkanlarınızla tamir ettirirseniz, daha sonra orada bir kusur olduğunu kanıtlamanız zorlaşır. Bunu önlemek için mahkemeden delil tespiti isteyebilirsiniz.

Delil tespiti başvurusu yaptığınızda mahkeme, daireye bir bilirkişi gönderir. Bilirkişi evdeki ayıbın varlığını, neden kaynaklandığını ve güncel onarım bedelini rapor altına alır. Böylece mahkeme süreci uzasa bile evin o anki kusurlu durumu resmi olarak kayıt altına alınmış olur.

Örneğin dairenizin tavanından akan su parkeleri kabartmaya başladı ve evde oturulamaz bir durum oluştu. Ustayı çağırıp tavanı ve parkeleri hemen yeniletmek yerine, önce mahkemeden delil tespiti talep ederek bilirkişinin hasarı ve onarım bedelini belirlemesini sağlayabilirsiniz. Ardından müteahhide noter ihtarı çekerek durumu yazılı olarak bildirebilirsiniz.

Dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğu

Müteahhide noter ihtarı çekmenize ve taleplerinizi iletmenize rağmen sorun çözülmezse yargı yoluna başvurmanız gerekir. Ancak doğrudan tüketici mahkemesine gidip dava dilekçesi veremezsiniz. Tüketici hakem heyetine başvuru sınırını aşan uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Konut satışından, geç teslimden veya dairedeki büyük ayıplardan kaynaklanan alacak ve tazminat talepleri çoğunlukla hakem heyeti sınırının üzerindedir. Bu nedenle adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurarak süreci başlatmanız gerekir. Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açarsanız, mahkeme davanızı dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddeder.

Arabuluculuk görüşmelerinde müteahhit veya şirket yetkilisi ile bir araya gelirsiniz. Görüşmeler sonunda kira kaybının ödenmesi, ayıpların onarılması veya bedel indirimi konusunda anlaşma sağlanırsa bu durum tutanağa bağlanır ve süreç mahkemeye gitmeden biter. Anlaşma sağlanamazsa, arabulucunun düzenleyeceği anlaşamama tutanağı ile tüketici mahkemesinde davanızı açabilirsiniz.

Örneğin müteahhit sitedeki ortak alanları projeye uygun yapmadı ve daireniz sözleşmedeki metrekareden küçük çıktı. Bedel indirimi talebiniz tüketici hakem heyeti sınırını aştığı için önce arabuluculuk başvurusu yaptınız. Şirket arabuluculuk toplantısında indirim yapmayı kabul etmediğinde, tutanağınızı alarak tüketici mahkemesinde dava açma aşamasına geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Müteahhitten aldığım dairede sonradan çıkan rutubet ve çatlaklar için ne kadar sürem var?

Konutlarda ayıptan sorumluluk süresi dairenin size teslim edilmesinden itibaren beş yıldır. Ancak ayıp müteahhidin ağır kusuru veya hile ile gizlemesi nedeniyle oluşmuşsa bu beş yıllık süre sınırı uygulanmaz.

Noterde yapılmayan maketten konut satış sözleşmesi geçerli midir?

Konut bedelinin tamamının veya bir kısmının teslimden önce ödendiği ön ödemeli konut satışı sözleşmeleri yazılı ve noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Ayrıca bu sözleşmelerde kurulma tarihinden itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkınız vardır.

Daireyi geç teslim alırken nelere dikkat etmeliyim?

Sözleşmede gecikme tazminatı veya cezai şart varsa bunu, yoksa gecikme süresince uğradığınız kira kaybını isteyebilirsiniz. Özellikle sözleşmedeki cezai şartı talep edebilmek için daireyi teslim alırken hakkınızı saklı tuttuğunuzu, yani ihtirazi kayıt koyduğunuzu yazılı olarak bildirmeniz önemlidir.

Evdeki kusurları tamir ettirmeden önce hemen dava mı açmalıyım?

Öncelikle ayıbı satıcıya noter ihtarı gibi yazılı bir yolla bildirmeniz ve mahkemeden delil tespiti isteyerek ayıbın varlığını ve onarım bedelini bilirkişiye belirletmeniz ispat için faydalıdır. Tüketici hakem heyeti sınırını aşan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın