Tapu · 7 dk. okuma

Ecrimisil nedir? Taşınmazınızı izinsiz kullanandan ne istenir?

Arsası, tarlası veya evi izinsiz kullanılan malikler, işgalin sonlandırılmasını ve geçmişe dönük kullanım bedelini talep edebilir. Bu haklar yabancılara karşı olduğu gibi diğer hissedarlara karşı da ileri sürülebilir.

Taş bir bahçe duvarında eski bir asma kilitle kapatılmış ahşap kapı
  • Ecrimisil, taşınmazınızı izniniz ve kira sözleşmeniz olmadan kullanan kişiden talep edebileceğiniz haksız işgal tazminatıdır.
  • Geçmişe dönük kullanım bedelini en fazla beş yıl için isteyebilirsiniz.
  • Taşınmazınızı işgal eden kişiyi çıkarmak ve yapılan izinsiz yapıları yıktırmak için el atmanın önlenmesi davası açabilirsiniz.
  • Paylı mülkiyette diğer hissedardan ecrimisil isteyebilmeniz için kural olarak önce kullanım talebinizi iletip engellenmiş olmanız gerekir.

Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) nedir?

Size ait bir evin, arsanın veya tarlanın sizin onayınız olmadan bir başkası tarafından kullanılması hukuka aykırıdır. Ortada geçerli bir kira sözleşmesi veya ödünç verme durumu yoksa, taşınmazı kullanan kişi haksız işgalci sayılır. Hukukta bu kişiden istenebilecek geçmişe dönük kullanım bedeline ecrimisil, yani haksız işgal tazminatı denir.

Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 995. maddesine göre kötü niyetli zilyet, yani taşınmazı kullanmaya hakkı olmadığını bilen veya bilmesi gereken kişi, malike kullanım bedeli ödemek zorundadır. Kullanan kişinin taşınmazdan fiilen kazanç sağlamış olması şart değildir. Taşınmazı kendi malı gibi tutması ve sizin kullanmanıza engel olması sorumluluk için yeterlidir.

Örneğin Antalya Kepez'de boş duran bir arsanız olduğunu düşünün. Yan parseldeki oto yıkamacı, sizden izin almadan arsanızın etrafını çevirip burayı müşteri otoparkı olarak kullanmaya başladı. Aranızda bir kira sözleşmesi bulunmuyor ve bu kişi arsanın kendisine ait olmadığını biliyor. Bu durumda oto yıkamacı kötü niyetli zilyet sayılır ve arsanızı kullandığı süre için size ecrimisil ödemesi gerekir.

Ne kadar ve kaç yıl geriye dönük istenebilir?

Taşınmazınız uzun yıllardır bir başkası tarafından izinsiz kullanılıyor olabilir. Ancak hukuken geriye dönük olarak en fazla beş yıl için ecrimisil talep edebilirsiniz. Dava açtığınız tarihten geriye doğru beş yılı aşan dönemler için kullanım bedeli isteyemezsiniz. İşgalin beş yıldan daha kısa sürdüğü durumlarda ise yalnızca fiili işgal süresi kadar hesaplama yapılır.

Ödenecek miktar, taşınmazın normal şartlarda kiraya verilmesi halinde getireceği gelir üzerinden hesaplanır. Mahkeme bu tutarı belirlemek için taşınmazın başında keşif yapar. Bilirkişi, çevredeki emsal kira bedellerini inceler. Taşınmazın konumu, büyüklüğü, niteliği ve kullanım biçimi dikkate alınarak her dönem için ayrı bir bedel belirlenir.

Örneğin babadan kalma bir dükkanınızı bir şahıs uzun süredir izinsiz olarak depo şeklinde kullanıyor olsun. Dava açtığınızda yalnızca son beş yıllık dönem için ecrimisil isteyebilirsiniz. Bilirkişi, aynı sokaktaki benzer büyüklükteki dükkanların emsal kira bedellerini araştırır ve beş yıllık kullanım bedelini bu emsallere göre hesaplar.

El atmanın önlenmesi ve yapıların yıkımı (kal)

Ecrimisil yalnızca geçmişteki izinsiz kullanımın parasal karşılığıdır. İşgalci hala taşınmazınızın içindeyse ve çıkmıyorsa, sadece para talep etmek sorunu çözmez. TMK 683 uyarınca malik, taşınmazına haksız olarak el atan kişiye karşı el atmanın önlenmesini (müdahalenin men'i) dava edebilir. Bu dava ile işgalcinin taşınmazdan tahliyesi ve kullanımına son verilmesi sağlanır.

İşgalci taşınmazınıza sadece girmekle kalmayıp üzerine izinsiz bina, duvar, depo veya çit yapmış olabilir. Böyle bir durumda el atmanın önlenmesi davası içinde bu yapıların kaldırılmasını, yani yıkımını (kal) da talep edebilirsiniz. Ayrıca ayrı ayrı uğraşmak yerine, el atmanın önlenmesi, yıkım ve geçmişe dönük ecrimisil taleplerinizi aynı davada birlikte ileri sürebilirsiniz.

Örneğin köydeki tarlanıza komşu parsel sahibi izinsiz olarak taş duvar ördü ve içine bir sundurma inşa etti. Asliye hukuk mahkemesinde açacağınız tek bir davada hem komşunuzun tarlanızı kullanmasının engellenmesini hem duvar ve sundurmanın yıkılarak kaldırılmasını hem de tarlanın işgal edildiği süre için ecrimisil ödenmesini birlikte isteyebilirsiniz.

Hissedarlar arasında ecrimisil ve intifadan men koşulu

Taşınmaz tek bir kişiye değil de birden fazla hissedara (paydaşa) ait olduğunda kurallar biraz değişir. Miras kalan veya ortak alınan yerlerde her hissedarın taşınmazı kullanma hakkı vardır. Bu nedenle, paylı bir taşınmazı tek başına kullanan paydaştan doğrudan ecrimisil istenemez. Yargıtay içtihadı birleştirme kararına göre, kural olarak diğer paydaşın taşınmazı kullanmasının engellenmiş olması gerekir. Hukukta bu duruma intifadan men koşulu denir.

Diğer hissedara "ben de burayı kullanmak istiyorum veya payıma düşen geliri talep ediyorum" demediğiniz sürece, onun tek başına kullanımına sessiz kalarak rıza gösterdiğiniz varsayılır. İntifadan men koşulu genellikle noter aracılığıyla gönderilen bir ihtarnameyle sağlanır. İhtarname karşı tarafa ulaştıktan sonra kullanımınız hala engelleniyorsa, ihtar tarihinden sonrası için ecrimisil isteyebilirsiniz. İhtardan önceki dönemler için kural olarak talepte bulunamazsınız.

Ancak bu kuralın bazı önemli istisnaları vardır. Aşağıdaki gibi durumlarda karşı tarafa önceden ihtar çekmeniz aranmayabilir:

  • Ortak taşınmazın kiraya verilip tek bir hissedar tarafından kira geliri elde edilmesi.
  • Taşınmazın niteliğinin değiştirilmesi (örneğin tarlanın üzerine bina yapılması veya kum ocağına dönüştürülmesi).
  • Hissedarlar arasında daha önce yapılmış bir kullanım taksimi bulunması veya daha önce açılmış ortaklığın giderilmesi gibi davaların varlığı.

Örneğin miras kalan bir apartman dairesinde kardeşiniz tek başına oturuyor ve siz yıllardır ses çıkarmadınız. Geçmiş yıllar için doğrudan ecrimisil isteyemezsiniz; önce kardeşinize ihtarname göndererek daireyi kullanmak istediğinizi veya payınıza düşen kullanım bedelini talep ettiğinizi bildirmelisiniz. Buna karşılık kardeşiniz o daireyi bir yabancıya kiraya vermiş ve kira paralarını tek başına alıyorsa, ihtar şartı aranmadan geriye dönük payınızı talep edebilirsiniz.

Komşunun binası sınıra taşarsa ne olur?

Bazen işgal, tüm taşınmazın kullanılması şeklinde değil, yan parseldeki inşaatın sizin sınırınızı aşması şeklinde gerçekleşir. Komşunuzun yaptığı bina, balkon veya bahçe duvarı sizin arsanıza taşmışsa TMK 725 kapsamındaki taşkın yapı hükümleri uygulanır. Böyle bir durumda her zaman doğrudan yıkım kararı çıkmayabilir; mahkeme tarafların iyi veya kötü niyetine göre bir değerlendirme yapar.

İnşaatı yapan komşu, sınırı aştığını bilmiyorsa ve gerekli özeni göstermesine rağmen bunu fark edebilecek durumda değilse iyi niyetli sayılabilir. Siz de taşkınlığı gördüğünüz halde makul sürede itiraz etmemişseniz, yapının yıkılması yerine uygun bir bedel karşılığında taşan kısmın mülkiyetinin komşuya devri veya irtifak hakkı kurulması gündeme gelebilir. Ancak komşu sınırı bilerek aşmışsa (kötü niyetliyse), taşan kısmın kaldırılması ve yıkımı yoluna gidilir.

Örneğin yan arsanızdaki komşu yeni bir ev yaparken binanın bir köşesini sizin arsanızın içine doğru taşırdı. Siz inşaat başlarken sınırın aşıldığını fark edip hemen noterden ihtar çektiyseniz, komşu artık iyi niyet iddiasında bulunamaz ve taşan kısmın yıkılması gündeme gelir. Ancak inşaat bitene kadar her gün görüp hiçbir itirazda bulunmadıysanız ve komşu da kadastro hatası yüzünden sınırı aştığını bilmiyorsa, mahkeme yıkım yerine taşan zeminin bedelinin size ödenmesine ve o kısmın komşuya devrine karar verebilir.

Davada keşif ve bilirkişi incelemesi

El atmanın önlenmesi ve ecrimisil davalarında kağıt üzerindeki tapu kayıtları tek başına yeterli olmaz. Mahkeme hakimi, uyuşmazlık konusu taşınmazın başında mutlaka keşif yapar. Sınırın tam yeri, keşifte görevlendirilen fen bilirkişisi tarafından kadastro paftasına göre sahada ölçüm yapılarak belirlenir. Böylece kimin nereyi, ne kadar metrekare işgal ettiği harita üzerinde netleşir.

Keşif sırasında fen bilirkişisinin yanında taşınmazın niteliğine göre inşaat, ziraat veya gayrimenkul değerleme bilirkişileri de hazır bulunur. Bu bilirkişiler taşınmaz üzerindeki yapıların değerini ve emsal kira bedellerine göre hesaplanacak ecrimisil tutarını raporlar. Ayrıca işgalin ne zaman başladığını ve kim tarafından gerçekleştirildiğini kanıtlamak için keşif mahallinde tanıkların beyanları da dinlenir.

Örneğin iki tarla arasındaki çitin yerinin kaydırıldığı iddiasıyla dava açtığınızda, mahkeme heyeti tarlaya gelir. Fen bilirkişisi elindeki teknik cihazlarla kadastro paftasını zemine uygular ve çitin sizin tarlanıza girip girmediğini santimi santimine çizer. Aynı keşifte dinlenen köy sakinleri de çitin ne zaman çekildiğini anlatarak işgal süresinin belirlenmesine yardımcı olur.

Önce ihtar mı çekilmeli, doğrudan dava mı açılmalı?

İzinsiz kullanımla karşılaştığınızda atacağınız ilk adım, karşı tarafın kim olduğuna ve uyuşmazlığın türüne göre değişir. İşgalci taşınmazda hiçbir hakkı olmayan bir yabancıysa, dava açmadan önce ihtarname gönderme zorunluluğunuz yoktur. Doğrudan dava açabilirsiniz. Ancak karşı taraf aynı taşınmazdaki diğer bir hissedarsa, yukarıda değinilen istisnalar dışında, intifadan men koşulunu sağlamak için önce ihtarname göndermeniz gerekir.

Dava açmadan önce dikkat edilmesi gereken bir diğer konu arabuluculuk sürecidir. Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Ancak her el atma davası bu kapsamda değildir; örneğin tapulu yerinizi hiçbir komşuluk ilişkisi olmadan işgal eden yabancıya karşı açacağınız el atmanın önlenmesi davasında zorunlu arabuluculuk aranmayabilir. Sınır komşunuzla yaşadığınız taşkın yapı veya müdahale sorunlarında ise arabuluculuğa başvurmadan dava açılması davanın usulden reddine yol açabilir.

Uyuşmazlık arabuluculukla veya ihtarla çözülmezse, görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Davanızı taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açmanız gerekir.

Örneğin yan parseldeki komşunuz kendi bahçesini genişletirken sizin sınırınızı ihlal ettiyse ve aranızdaki uyuşmazlık komşu hakkından kaynaklanıyorsa, asliye hukuk mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız gerekir. Buna karşılık, boş duran dairenizin kilidini kırıp içine yerleşen tanımadığınız bir kişiye karşı doğrudan asliye hukuk mahkemesinde el atmanın önlenmesi ve ecrimisil davası açabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Ecrimisil davası ile el atmanın önlenmesi davası birlikte açılabilir mi?

Evet, her iki talebi aynı dava dilekçesinde birleştirerek tek bir dava olarak açabilirsiniz. Bu sayede mahkemeden hem işgalcinin taşınmazdan çıkarılmasını (ve varsa yaptığı izinsiz yapıların yıkılmasını) hem de geçmişe dönük kullanım bedelinin ödenmesini aynı anda isteyebilirsiniz.

Kira sözleşmesi bittiği halde çıkmayan kiracıdan ecrimisil istenebilir mi?

Konut kiralarında sözleşme süresi dolunca sözleşme kendiliğinden uzar; bu dönemde ecrimisil değil kira bedeli istenir. Kira sözleşmesi bir tahliye kararıyla ya da kanuni bir sebeple sona erdikten sonra taşınmazı boşaltmayan eski kiracıdan ise ecrimisil istenebilir.

Miras kalan tarlayı tek başına eken kardeşten geçmiş yıllar için para alabilir miyim?

Miras kalan taşınmazı kullanan diğer hissedardan ecrimisil isteyebilmeniz için kural olarak önce kullanım talebinizin engellenmiş olması (intifadan men) gerekir. Daha önce noterden ihtarname çekmediyseniz ve istisnai bir durum yoksa geçmiş yıllar için bedel alamazsınız; ancak şimdi ihtar göndererek bundan sonraki dönemler için hak talep edebilirsiniz.

Hisseli bir taşınmaz için hangi mahkemede dava açılır?

El atmanın önlenmesi, yapıların kaldırılması ve ecrimisil davalarında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Taşınmazın tek tapulu veya hisseli olması görevli mahkemeyi değiştirmez; davanın taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılması gerekir. Kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın