Kısaca
- Konut ve çatılı işyeri kiralarında yıllık artış, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez.
- Konut kiralarındaki geçici yüzde 25 sınırı 1 Temmuz 2024'te sona erdi; bugün geçerli tavan TÜFE ortalaması.
- Beş yıl dolduğunda kira bedeli, emsal kiralar ve hakkaniyete göre mahkemece yeniden belirlenebilir.
- Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu.
Yasal sınır: on iki aylık TÜFE ortalaması
Ev sahibi, kira yılı dolduğunda istediği oranda zam yapamaz. Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre konut ve çatılı işyeri kiralarında yıllık artış, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez. Bu oranı her ay TÜİK açıklar.
Sözleşmeye daha yüksek bir oran yazılmış olsa bile, sınırı aşan kısım geçerli değildir. Daha düşük bir artışta anlaşmak ise mümkündür.
Konut kiralarında bir dönem uygulanan yüzde 25'lik geçici sınır 1 Temmuz 2024'te sona erdi. O tarihten sonra yenilenen sözleşmelerde tavan yeniden TÜFE ortalaması.
Örneğin kira yılınız bu ay doldu ve ev sahibiniz "çevrede kiralar iki katına çıktı" diyerek kiranızı ikiye katlamak istiyor. Sözleşmeniz henüz beş yılı doldurmadıysa bunu kabul etmek zorunda değilsiniz. Sözleşmede artış maddesi varsa, TÜFE ortalaması oranındaki artışı yapıp yeni bedeli ödemeye devam edersiniz.
Sözleşmede artış maddesi yoksa
Hazır matbu sözleşmelerde artış kısmı çoğu zaman boş bırakılır ya da hiç yazılmaz. Bu durumda ev sahibi yeni dönemde kendiliğinden zamlı kira isteyemez.
Taraflar anlaşamazsa artışı ancak hakim belirler. Hakim de TÜFE ortalamasını aşmamak üzere, kiralananın durumunu dikkate alarak karar verir.
Örneğin bir dükkan kiraladınız ve sözleşmeye yalnızca başlangıç kirasını yazdınız. Yıl dolunca mülk sahibi zam istedi, siz de sözleşmede madde olmadığını söylediniz. Mülk sahibi kendi başına zam uygulayamaz; önce arabulucuya, anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesine gitmesi gerekir.
Beş yıl dolunca: kira tespit davası
İlk beş yıl boyunca artışlar TÜFE ile sınırlı kaldığı için, zamanla ödenen kira piyasanın gerisinde kalabilir. Kanun bunun için ayrı bir kural koyuyor.
Beş yıldan uzun süren ya da beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde, her beş yılın sonunda yeni dönemin kirası hakim tarafından yeniden belirlenir (TBK 344/3). Bu aşamada hakim yalnızca TÜFE'ye bakmaz. Kiralananın durumunu, çevredeki emsal kiraları ve hakkaniyeti birlikte değerlendirir. Uygulamada mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırır ve aynı bölgedeki benzer konut ya da işyerlerinin kiralarını karşılaştırır.
Örneğin aynı dairede altıncı yılınıza giriyorsunuz. Her yıl TÜFE oranında zam yaptınız ama sitedeki boş daireler çok daha yüksek bedellerle kiraya veriliyor. Ev sahibi artık TÜFE sınırına bağlı kalmadan kira tespit davası açabilir. Mahkemenin belirleyeceği bedel, emsallerden ve hakkaniyetten etkilenir; ev sahibinin istediği rakam olmak zorunda değildir.
30 gün kuralı: yeni kira hangi tarihten geçerli?
Mahkemenin belirlediği yeni kiranın ne zamandan itibaren uygulanacağı, dava ya da bildirimin zamanlamasına bağlı (TBK 345).
Yeni bedelin yeni kira döneminin başından itibaren geçerli olması için şu iki yoldan biri gerekir:
- Dava, yeni kira döneminin başlangıcından en az 30 gün önce açılmış olmalı.
- Ya da aynı süre içinde kiracıya kiranın artırılacağı yazılı olarak bildirilmiş olmalı.
Sözleşmede kiranın artırılacağına dair bir madde varsa, dava yeni dönemin sonuna kadar açılabilir ve belirlenen kira yine o dönemin başından itibaren uygulanır. Bunların hiçbiri yoksa, belirlenen bedel ancak bir sonraki kira yılından itibaren geçerli olur.
Örneğin yeni kira döneminiz 1 Temmuz'da başlıyor, sözleşmede artış maddesi yok ve ev sahibinin yazılı bildirimi size 15 Haziran'da ulaştı. Yeni döneme 30 günden az kaldığı için, mahkemenin belirleyeceği bedel bu temmuzdan değil, bir sonraki kira yılından itibaren uygulanır.
Önce arabulucu
1 Eylül 2023'ten bu yana kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılamıyor. Önce arabulucuya başvurmak zorunlu; buna dava şartı denir. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
Başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro bir arabulucu görevlendirir, arabulucu da iki tarafı görüşmeye çağırır.
Anlaşma olursa tutanak imzalanır. Taraflar ve avukatlarının birlikte imzaladığı bu tutanak mahkeme kararı gibi icraya konulabilir. Anlaşma olmazsa son tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır. Kira davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.
Örneğin beş yıl doldu ve yeni kira konusunda anlaşamadınız. Size arabulucudan bir davet gelir. Görüşmede bir rakam önerirsiniz; ev sahibi uzun bir davayı göze almak yerine bu rakamı kabul ederse konu mahkemeye gitmeden kapanır.
Ev sahibiyseniz
İlk beş yıl içinde TÜFE ortalamasının üzerinde zam talep etmenin hukuki karşılığı yoktur. Kiracı yasal artışı yapıp ödemeye devam ettiği sürece, istediğiniz zammı kabul etmedi diye onu evden çıkaramazsınız.
Depozito alıyorsanız sınıra dikkat edin: güvence bedeli en fazla üç aylık kira tutarında olabilir (TBK 342).
Beşinci yılın sonunda kira tespit davası düşünüyorsanız takvimi önceden kurun. Sözleşmede artış maddesi olup olmadığına bakın, yeni dönemden en az 30 gün önce yazılı bildirimi yapın ve arabuluculuk başvurusunu geciktirmeyin.
Örneğin kiracınızın beşinci yılı dolmak üzere ve sözleşmede artış maddesi yok. Dönem başlamadan bir hafta önce mesaj atmak yerine, en az 30 gün önce noter aracılığıyla yazılı bildirim gönderirseniz, alınacak karar yeni dönemin ilk gününden itibaren uygulanabilir.
Kiracıysanız
Yasal sınırın üzerindeki artışı kabul etmemek ve o fazlalığı ödememek hakkınız. Ama bu hakkı kullanırken yasal kira bedelini eksiksiz ve zamanında ödemeye devam etmeniz gerekir. Ödenmeyen yasal kira temerrüde, yani ödeme gecikmesine yol açar; bu da ev sahibine icra takibi ve tahliye yolunu açabilir.
Ev sahibi düşük bulduğu ödemeyi kabul etmemek için hesabını kapatırsa, kirayı ödemekten vazgeçmeyin. Sulh hukuk mahkemesine başvurarak kiranın yatırılacağı bir yer (tevdi mahalli) belirlenmesini isteyebilirsiniz.
Örneğin ev sahibiniz TÜFE oranını yetersiz buldu ve "eksik yatırırsan kabul etmem" deyip hesabı kapattı. Hesaba para gitmiyor diye o ay ödeme yapmazsanız temerrüde düşebilirsiniz. Bunun yerine yasal artışı hesaplayıp ödeme yerini mahkemeden belirleterek borcunuzu zamanında yerine getirmiş olursunuz.
Kira sözleşmesinin her detayı farklı sonuç doğurabilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.
Sık sorulan sorular
Ev sahibi TÜFE'nin üzerinde zam yapabilir mi?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında yıllık artış, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez. Beş yıl dolmadığı sürece ev sahibi bu sınırın üzerindeki bir zammı kiracıya kabul ettiremez.
Yüzde 25 sınırı hâlâ geçerli mi?
Hayır. Konut kiralarındaki geçici yüzde 25 sınırı 1 Temmuz 2024'te sona erdi. Şu an geçerli tavan on iki aylık TÜFE ortalaması.
Kira tespit davası hangi mahkemede açılır?
Sulh hukuk mahkemesinde açılır ve öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur. Yeni bedelin yeni dönemin başından geçerli olması için dava ya da yazılı bildirimin dönem başlangıcından en az 30 gün önce yapılması gerekir.
Ev sahibi en fazla ne kadar depozito isteyebilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli en fazla üç aylık kira tutarında olabilir. Bunu aşan depozito talebi kanuna aykırıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 4 Kasım 2026.




