Kısaca
- Mirasçılık belgesi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir (TMK 598).
- Paylaşım yapılana kadar terekenin tamamı mirasçıların birlikte malıdır; bir mirasçı tek başına taşınmazı satamaz.
- Ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilirsiniz.
- Anlaşmazlıkta arabuluculuk zorunludur; sulh hukuk mahkemesi bölünemeyen taşınmazın satışına karar verebilir.
İlk iş: mirasçılık belgesi
Miras kalan bir taşınmazla ilgili ilk adım, kimlerin mirasçı olduğunu gösteren belgeyi almaktır. Mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir (TMK 598). Bu belge olmadan tapu müdürlüğünde miras işlemi yapılamaz.
Örneğin babası vefat eden bir kişi, babasının adına kayıtlı ev için tapuya gitmeden önce veraset ilamı alır. Kardeşleriyle paylaşım konuşmasına bu belgeyle başlar. Hangi kardeşin mirasçı olduğu tartışması böylece bir belgeye dayanır.
Tapuda ne değişir
Veraset ilamı, taşınmazı tek başınıza satabileceğiniz anlamına gelmez. Mirasçılar, paylaşım yapılana kadar terekenin tamamına birlikte maliktir. Buna elbirliği mülkiyeti denir. Mirasçıların her biri taşınmazın kullanımı ve yönetimi konusunda söz sahibidir. Tapuda mirasçılar adına kayıt oluşturulsa bile paylaşım yapılmadıkça bu ortaklık sürer. Satış için mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir.
Örneğin annesinden kalan arsada üç kardeşten biri, arsayı bir alıcıya satmak ister. Alıcıyla anlaşsa bile diğer kardeşler satışa katılmadıkça bu satış yapılamaz. Kardeşlerden biri satışa yanaşmazsa paylaşım davası gündeme gelir.
Ölümden sonra veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi de gerekir. Süreler ve muafiyetler için vergi dairesine veya mali müşavire danışın.
Borçlu bir miras: üç aylık süre
Miras, mal varlığıyla birlikte borçları da kapsar. Borç; kredi, kredi kartı, kira ya da başka bir ödeme olabilir. Borçlu bir mirası kabul etmek istemiyorsanız ret hakkınız var. Mirasçılar, ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK 606, 609). Mirasçı, süreyi ölüm tarihinden değil, ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten hesaplar. Bu ayrım, ölümden sonra başka bir şehirde yaşayan mirasçılar için önemlidir. Süre içinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır.
Örneğin kardeşinin ölümünü ve mirasçı olduğunu öğrenen bir kişi, kardeşinin kredi borçlarını da öğrenir. Borçları üstlenmek istemiyorsa üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanı verir. Süreyi kaçırırsa mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır.
Kardeşler anlaşamazsa
Mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğine bakılır. Aynen bölme, taşınmazın fiziki olarak paylara ayrılmasıdır. Her taşınmaz için aynı sonuç çıkmaz; ev, arsa ve tarlanın bölünme imkânı farklıdır. Taşınmaz aynen bölünemiyorsa mahkeme satışa karar verebilir. Satış bedeli mirasçılar arasında paylaştırılır.
Örneğin iki kardeş, babadan kalan tek katlı ev konusunda anlaşamıyor: biri evde oturmak, diğeri satmak istiyor. Ev aynen bölünemeyecek durumdaysa mahkeme satış yolunu değerlendirebilir. Mahkeme kararıyla yapılan satış piyasa değerinin altında kalabilir. Bu yüzden evde kalmak isteyen kardeşin diğerlerinin payını satın alması gibi anlaşma yollarını önceden denemek genellikle herkesin işine gelir.
Önce arabulucu
1 Eylül 2023'ten beri ortaklığın giderilmesi davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Burada mirasçılar, taşınmazın kime kalacağını veya satılıp bedelinin nasıl bölüşüleceğini konuşabilir. Arabulucu, mirasçıları bir araya getirip anlaşma zeminini arar. Arabulucu taraflar adına karar vermez; onları kendi çözümlerini bulmaya yönlendirir. Anlaşma sağlanamazsa dava yoluna gidilir.
Örneğin üç kardeş, tarlanın satılıp bedelinin bölüşülmesi konusunda anlaşamaz. Arabulucuda bir araya gelirler; bir kardeş tarlayı almak, diğerleri bedel almak ister. Görüşmede tarlanın değeri ve bedelin nasıl ödeneceği konuşulur. Anlaşma sağlanırsa dava açılmadan paylaşım yapılabilir. Anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır.
Biri mirastan pay alamadıysa: saklı pay ve tenkis
Miras bırakan, bazı mirasçıların payını belli bir sınırın altına düşüremez. Bu sınıra saklı pay denir. Altsoy; çocukları, torunları ve onların çocuklarını kapsar. Saklı pay, miras bırakanın son arzusuna rağmen korunan asgari paydır. Miras bırakan malını dağıtırken bu sınırı aşarsa, saklı paylı mirasçı tenkis isteyebilir. Saklı paylar şöyledir:
- Altsoy için yasal miras payının yarısı.
- Ana ve babanın her biri için yasal miras payının dörtte biri.
- Sağ kalan eş, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yasal miras payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü.
Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Tenkis davası, saklı payı zedeleyen fazla dağıtımın azaltılmasını amaçlar. Süre, saklı payın zedelendiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl, her durumda vasiyetnamenin açılmasından ya da mirasın açılmasından itibaren on yıldır (TMK 571).
Örneğin bir baba, iki çocuğundan birine evini bağışlar, diğerine bir şey bırakmaz. Diğer çocuk, saklı payının zedelendiğini öğrendiğinde tenkis davası açabilir.
Satış gibi gösterilen bağışlar
Miras bırakanın gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı satış gibi göstererek devretmesine muris muvazaası denir. Bu durumda mirasçılar tapu iptal ve tescil davası açabilir. Tapuda satış görünse de tarafların gerçek amacı bağış olabilir. Tapuda satış bedeli görünse bile gerçekte ödeme yapılmaması, işlemin bağış olduğu iddiasını güçlendirebilir.
Örneğin bir anne, evini oğluna devrederken tapuda satış gibi bir işlem yapar; ancak gerçekte para almayı düşünmemektedir. Diğer çocuk, bu devrin bağış olduğunu düşünüyorsa tapu iptal ve tescil davası açabilir.
Miras dosyalarında aile ilişkileri ve tapu kayıtları iç içe geçer; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.
Sık sorulan sorular
Veraset ilamı olmadan tapu işlemi yapılır mı?
Hayır. Mirasçılık belgesi, mirasçıların kim olduğunu gösteren temel belgedir. Tapu müdürlüğünde miras işlemi için bu belge istenir.
Mirası reddetmek için illa mahkemeye mi gitmem gerekir?
Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Üç aylık süre, ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten işler. Süre içinde reddetmezseniz mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılırsınız.
Kardeşim evi satmak istiyor, ben istemiyorum. Ne olur?
Paylaşım yapılmadığı sürece bir mirasçı tek başına taşınmazı satamaz. Anlaşma yoksa önce arabulucuya başvurulur; buradan sonuç çıkmazsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Taşınmaz aynen bölünemiyorsa mahkeme satışa karar verebilir.
Babam evini kardeşime satış gibi göstererek devretmiş. Hakkım var mı?
Gerçekte bağışlanan bir taşınmaz satış gibi gösterildiyse tapu iptal ve tescil davası açabilirsiniz. Saklı payınız zedelendiyse tenkis davası da gündeme gelebilir; tapudaki işlem satış gibi görünse de gerçek amacın bağış olup olmadığı incelenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 4 Kasım 2026.




