Tapu · 8 dk. okuma

Tapu iptal ve tescil davası: haksız devredilen tapu geri alınır mı?

Taşınmazınız iradeniz dışında, aldatma yoluyla veya vekâletiniz kötüye kullanılarak başkasına devredildiyse tapu iptal ve tescil davası açabilirsiniz. Dava süresince taşınmazın tekrar el değiştirmemesi için tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını talep edebilirsiniz.

Ceviz bir masada kapalı eski bir defter, dolma kalem ve pirinç bir anahtar
  • Hukuka aykırı bir işlemle başkası adına yapılan tapu kaydına yolsuz tescil denir ve hakkı zedelenen kişi bu kaydın düzeltilmesini mahkemeden isteyebilir.
  • Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır ve dava öncesinde arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur.
  • Hile, yanılma veya korkutma sebebiyle yapılan devirlerde, durum öğrenildikten veya korkutma bittikten sonra bir yıl içinde karşı tarafa bildirim yapılması gerekir.
  • Dava devam ederken evin veya arsanın üçüncü kişilere satılmasını engellemek için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınarak tapuya şerh düşülür.

Tapu iptal ve tescil davası nedir ve kimler açabilir?

Bir taşınmazın tapu kütüğüne hukuka aykırı bir sebeple kaydedilmesine yolsuz tescil denir. Tapudaki kayıt gerçek hak durumunu yansıtmadığında, mülkiyet hakkı zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini talep edebilir. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 1025. maddesine göre, taşınmaz üzerindeki hakkınız yolsuz bir tescille bozulduysa, mevcut tapu kaydının iptalini ve taşınmazın tekrar kendi adınıza tescil edilmesini dava edebilirsiniz.

Bu davayı kural olarak tapuda önceki malik olan, yani taşınmazı haksız şekilde elinden çıkan kişi açar. Eğer bu kişi vefat etmişse, onun haklarını devralan mirasçıları da dava açma hakkına sahiptir. Davada davalı taraf ise tapu sicilinde o an taşınmazın sahibi olarak görünen kişidir.

Örneğin vefat eden babanızın arsasının, babanız henüz hayattayken sahte bir kimlik kullanılarak hiç tanımadığınız birinin üzerine geçirildiğini fark ettiniz. Mirasçı sıfatıyla mahkemeye başvurarak, mevcut yolsuz kaydın silinmesini ve arsanın mirasçılar adına tapuya kaydedilmesini isteyebilirsiniz.

Hangi durumlarda tapu iptali istenebilir?

Tapudaki devir işleminin arkasında geçerli ve hukuka uygun bir neden yoksa tescil yolsuz sayılır. Uygulamada tapu kaydının iptalini gerektiren sebepler çoğunlukla muvazaa, vekâletin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik, irade bozuklukları ve sahteciliktir.

Görünüşte satış, gerçekte bağış (muvazaa)

Tarafların üçüncü kişileri, özellikle de diğer mirasçıları aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan bir işlem yapmasına muvazaa denir. Tapuda satış gibi gösterilen ancak gerçekte hiçbir bedel ödenmeden yapılan bağış işlemleri bu kapsamdadır.

Örneğin anne veya babanız, diğer kardeşlerinizden mal kaçırmak amacıyla dairesini tapuda bir kardeşinize satmış gibi gösterdi. Gerçekte kardeşiniz anne veya babanıza hiçbir para ödemedi, sadece tapu memuru önünde satış beyanı verildi. Anne veya babanızın vefatından sonra, hakkı zedelenen bir mirasçı olarak bu görünüşteki satışın iptali için dava açabilirsiniz.

Vekâlet yetkisinin kötüye kullanılması

Tapu işlemlerini sizin adınıza yürütmesi için bir yakınınıza veya tanıdığınıza vekâletname vermiş olabilirsiniz. Vekilin bu yetkiyi sizin menfaatinize aykırı olarak kullanması, alıcıyla anlaşarak veya alıcının durumu bildiği bir şekilde taşınmazı gerçek değerinin çok altında devretmesi halinde tapunun iptali istenebilir. Mahkemeler bu tür davalarda satış bedelinin düşüklüğüne ve vekil ile alıcı arasındaki akrabalık, arkadaşlık veya iş ilişkisi gibi yakınlıklara özellikle bakar.

Örneğin şehir dışında yaşadığınız için tarlanızın kiralanması ve bakımı amacıyla bir tanıdığınıza satış yetkisi de içeren bir vekâletname verdiniz. Bu kişi size haber vermeden tarlanızı kendi ortağının kardeşine piyasa değerinin çok altında bir bedelle devretti ve parayı da size ödemedi. Vekâlet görevinin kötüye kullanılmasına dayanarak tapunun iptalini talep edebilirsiniz.

Satış sırasında ayırt etme gücünün bulunmaması

Tapuda işlem yapan kişinin, yaptığı işlemin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda olması, yani fiil ehliyetine sahip bulunması şarttır. Yaşlılık, hastalık veya akıl zayıflığı gibi nedenlerle ayırt etme gücünü kaybetmiş bir kişinin yaptığı tapu devirleri hukuken geçersizdir.

Örneğin ileri derecede unutkanlık ve algı bozukluğu yaşayan yaşlı bir akrabanız, komşusu tarafından tapu müdürlüğüne götürüldü ve oturduğu evi devretti. İşlem tarihinde akrabanızın kendi kararlarını sağlıklı şekilde verebilecek durumda olmadığı sağlık kayıtları ve adli tıp incelemesiyle ortaya konulursa, yapılan satış iptal edilir.

Hile, yanılma veya korkutma ile yapılan devirler

Taşınmaz sahibi, karşı tarafın aldatması (hile), kendisinin esaslı bir hataya düşmesi (yanılma) veya kendisine ya da yakınlarına yönelik bir tehdit (korkutma) altında tapu devri yapmış olabilir. Kişinin özgür iradesini ortadan kaldıran bu hallerde yapılan işlem bağlayıcı olmaz.

Örneğin okuma yazması olmayan veya belgenin içeriğini tam anlayamayan bir yakınınıza, bankadan kredi çekmek için kefillik belgesi imzalatıldığı söylenerek tapu müdürlüğünde satış senedi imzalatıldı. Yakınınız evini sattığını değil, sadece teminat gösterdiğini sanarak imza attıysa, yanılma ve hileye dayanarak tapuyu geri almak için dava açabilir.

Sahte vekâletname veya sahte kimlikle yapılan işlemler

Taşınmaz sahibinin haberi bile olmadan, adına düzenlenmiş sahte bir kimlik veya noterden sahte belgelerle çıkarılmış bir vekâletname kullanılarak yapılan satışlar baştan itibaren geçersizdir. Bu durumda gerçek malikin işleme hiçbir katılımı ve rızası yoktur.

Örneğin uzun süredir gitmediğiniz arsanızın emlak vergisini ödemek için belediyeye gittiğinizde, arsanın sahte bir vekâletname ile başkasına satıldığını öğrendiniz. İmzanın ve vekâletnamenin sahte olduğu tespit edildiğinde tapu kaydı iptal edilerek tekrar sizin adınıza tescil edilir.

Taşınmaz üçüncü bir kişiye satıldıysa ne olur?

Tapu iptal davalarında en çok tartışılan konu, taşınmazı devralan kişinin iyi niyetli olup olmadığıdır. TMK'nın 1023. maddesine göre, tapu sicilindeki kayda iyi niyetle güvenerek mülkiyet veya başka bir aynî hak edinen üçüncü kişinin bu edinimi korunur. Yani ilk devir yolsuz olsa bile, tapuda malik görünen kişiden bu taşınmazı satın alan bir sonraki alıcı, önceki yolsuzluğu bilmiyorsa ve bilmesi de beklenmiyorsa mülkiyeti kazanır.

Buna karşılık, taşınmazı devralan kişi tapudaki kaydın haksız veya hileli olduğunu biliyorsa ya da durumun şartlarına göre biraz özen gösterdiğinde bunu anlayabilecek durumdaysa iyi niyet iddiasında bulunamaz. Alıcının durumu bilip bilmediği, mahkemece toplanan delillerle değerlendirilir.

Örneğin vekiliniz evinizi önce kendi arkadaşına çok düşük bir bedelle devretti, o arkadaşı da kısa bir süre sonra evi hiç tanımadığınız, emlak ilanı üzerinden evi görüp piyasa değerini banka kredisiyle ödeyen bir alıcıya sattı. Eğer bu son alıcının önceki hileli işlemden haberi yoksa, TMK 1023 uyarınca tapu onun üzerinde kalabilir ve siz ancak vekilinize ve ilk alıcıya karşı tazminat talebinde bulunabilirsiniz. Ancak son alıcı da vekilin bir yakın akrabasıysa, evi hiç görmeden ve değerinin çok altında aldıysa, mahkeme bu kişinin iyi niyetli olmadığına karar vererek tapuyu iptal edebilir.

Dava nerede ve nasıl açılır?

Tapu iptal ve tescil davalarında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Taşınmazın değeri ne olursa olsun dava bu mahkemede görülür. Yetkili mahkeme ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 12. maddesine göre taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesindir; taraflar anlaşarak bile davayı başka bir şehirdeki mahkemede açamazlar. Ayrıca bu davalar için dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır; doğrudan dava dilekçesi ile mahkemeye gidilebilir.

Dava açılırken ödenecek harç, dava konusu taşınmazın değeri üzerinden hesaplanır. Davacı dilekçesinde bir değer belirtir, ancak yargılama sırasında mahkeme taşınmazın başında keşif yapar ve bilirkişiden taşınmazın gerçek değerini gösteren bir rapor alır. Değer başlangıçta bildirilenden yüksek çıkarsa, eksik kalan harç tamamlanır.

Örneğin siz başka bir ilde ikamet ediyorsunuz, davalı da farklı bir ilde yaşıyor; ancak dava konusu daire Antalya/Kepez sınırları içinde bulunuyor. HMK 12 uyarınca kesin yetki kuralı gereği davanızı kendi yaşadığınız yerde değil, taşınmazın bağlı olduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açmanız gerekir.

Dava açmak için bir süre sınırı var mı?

Dava açma süresi, tapu iptalini hangi hukuki sebebe dayandırdığınıza göre değişir. Yolsuz tescile dayalı davalarda, örneğin sahte vekâletname, ehliyetsizlik veya mirasçılardan mal kaçırma amaçlı muvazaa gibi durumlarda kural olarak bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre sınırı yoktur. Mülkiyet hakkına dayanan bu talepler her zaman ileri sürülebilir. Ancak aradan uzun zaman geçmesi tanıkların unutmasına, kayıtların bulunamamasına ve taşınmazın iyi niyetli üçüncü kişilere satılmasına yol açabileceği için gecikmemek gerekir.

Bununla birlikte, işlem hile, yanılma veya korkutma sebebiyle yapılmışsa özel bir süre kuralı vardır. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 39. maddesine göre, yanılma veya aldatmayı öğrendiğiniz ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde, sözleşmenin bağlayıcı olmadığını karşı tarafa bildirmeniz gerekir. Bu süre içinde bildirim yapılmazsa veya dava açılmazsa sözleşmeye onam verilmiş sayılır.

Örneğin bir arsayı imarlı ve üzerine bina yapılabilir zannederek, satıcının size gösterdiği yanıltıcı belgelerle satın aldınız veya kendi arsanızı değersiz olduğu söylenerek hileyle devrettiniz. Aldatıldığınızı öğrendiğiniz günden başlayarak TBK 39 gereğince bir yıl içinde bu işlemi kabul etmediğinizi karşı tarafa bildirmeniz veya doğrudan davanızı açmanız gerekir.

Dava sürerken taşınmazın başkasına satılması nasıl önlenir?

Tapu iptal davası açtığınızda, davalı taraf taşınmazı hemen bir başkasına devrederek davayı sonuçsuz bırakmaya ve iyi niyetli üçüncü kişi savunması yaratmaya çalışabilir. Bunu engellemek için dava dilekçesinde, hatta davanın başında mahkemeden ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmelidir.

Mahkeme talebinizi ve sunduğunuz ilk delilleri yerinde görürse taşınmazın üçüncü kişilere devrini ve üzerine ipotek gibi haklar konulmasını önleyen bir ihtiyati tedbir kararı verir. Bu karar tapu müdürlüğüne gönderilerek tapu kütüğüne şerh edilir. Şerh konulduktan sonra taşınmaz başkasına satılamaz.

Örneğin vekâletinizi kötüye kullanan kişinin arsanızı kendi eşine devrettiğini öğrendiniz ve hemen dava açtınız. Dilekçenizde ihtiyati tedbir istediyseniz, mahkeme davalıya tebligat bile gitmeden tapuya müzekkere yazarak kayda tedbir koyabilir; böylece davalı davayı öğrendiğinde arsayı bir başkasına satıp kaçıramaz.

Dava öncesinde delil olarak neler toplanmalı?

Mahkemede iddianızı ispatlamak için somut delillere ihtiyacınız vardır. Zaman geçtikçe bazı kayıtların temini zorlaşabileceği için dava açarken hangi delillere dayanacağınızı netleştirmelisiniz. Olayın özelliğine göre şu deliller dosyaya sunulabilir veya mahkemeden toplanması istenebilir:

  • Tapu kayıtları ve devir işlemine dayanak olan resmi senet, vekâletname ve kimlik fotokopileri.
  • Satış bedelinin ödenip ödenmediğini, alıcının o tarihte bu parayı ödeyecek maddi gücü olup olmadığını gösteren banka hesap hareketleri ve dekontlar.
  • Ehliyetsizlik iddiası varsa, satıcının işlem tarihindeki ve öncesindeki hastane kayıtları, reçeteleri, ilaç raporları ve doktor muayene notları.
  • Taraflar arasındaki yazışmalar, mesajlar, ihtarnameler ve olayın gelişimini bilen kişilerin tanık beyanları.

Örneğin yaşlı babanızın evini devrettiği tarihte ayırt etme gücünün olmadığını iddia ediyorsanız, o dönemde kullandığı nörolojik ilaçların dökümünü, tedavi gördüğü hastanelerin isimlerini ve babanızın o günlerdeki halini bilen komşu veya akrabaların isimlerini mahkemeye bildirmeniz, adli tıp incelemesi için temel oluşturur. Kendi durumunuz için bir avukatla görüşün.

Sık sorulan sorular

Tapu iptal davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır, tapu iptal ve tescil davaları için dava öncesinde arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur. Hak kaybı yaşamamak ve ihtiyati tedbir talebinizi geciktirmemek adına doğrudan taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde dava açabilirsiniz.

Tapuyu devralan kişi evi banka kredisiyle almışsa yine de iptal edilir mi?

Taşınmazın üzerinde banka ipoteği bulunması veya kredi kullanılması tek başına davanın açılmasına engel değildir. Ancak mahkeme, alıcının TMK 1023 kapsamında iyi niyetli olup olmadığını, gerçekten bedel ödeyip ödemediğini ve önceki yolsuzluğu bilip bilmediğini tüm delillerle birlikte değerlendirir.

Sahte vekâletname ile yapılan satışta davayı ne zamana kadar açabilirim?

Sahte vekâletname veya sahte kimlikle yapılan işlemler yolsuz tescil niteliğindedir ve bu davalarda kural olarak bir süre sınırı yoktur. Yine de taşınmazın iyi niyetli üçüncü kişilere devredilmesi veya delillerin kaybolması riskine karşı durumu öğrendiğinizde vakit kaybetmeden harekete geçmeniz gerekir.

Dava açarken ne kadar masraf çıkar?

Tapu iptal ve tescil davalarında mahkeme harcı, dava konusu taşınmazın değeri üzerinden hesaplanır. Ayrıca yargılama sürecinde yapılacak keşif, bilirkişi incelemesi ve tebligatlar için mahkeme veznesine gider avansı yatırılması gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın