İcra · 6 dk. okuma

Ev haczi (meskeniyet şikâyeti), ipotekli takip ve ihalenin feshi

Borçlunun kendisi ve ailesi için haline münasip tek konutu kural olarak haczedilemez; haciz konulduysa öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde meskeniyet şikâyetinde bulunulabilir. Ancak evin üzerinde ipotek varsa bu koruma uygulanmaz. İcradan satılan taşınmazlarda ise ihaledeki usulsüzlüklere karşı yedi gün içinde ihalenin feshi davası açılabilir.

Ceviz bir çalışma masasında bordo deri dosya, pirinç mühür ve küçük bir pirinç ev maketi
  • İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 82/1-12. maddesine göre borçlunun haline münasip evi haczedilemez; haciz konulduğunda öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilmelidir.
  • Taşınmazın üzerinde borçlunun kendi rızasıyla kurduğu ipotek varsa (zorunlu kurulanlar hariç) veya borç bizzat o evin satın alınmasından kaynaklanıyorsa haline münasip ev iddiası ileri sürülemez.
  • Satış öncesinde icra dairesinin yaptırdığı bilirkişi kıymet takdir raporuna karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde kıymet takdirine itiraz davası açılabilir.
  • Taşınmazın açık artırma ihalesinde usulsüzlük varsa, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden ihalenin feshi istenebilir.

Oturduğunuz ev haczedilebilir mi? Haline münasip ev (meskeniyet) iddiası

Bir icra takibi kesinleştiğinde alacaklı, borçlunun tapuda kayıtlı taşınmazları üzerine UYAP üzerinden haciz koyabilir ve satışını isteyebilir. Ancak kanun koyucu, borçlunun ve ailesinin sokakta kalmasını önlemek amacıyla İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 82. maddesinin birinci fıkrasının 12. bendinde çok önemli bir koruma getirmiştir: Borçlunun haline münasip evi haczedilemez.

Bir konutun "haline münasip" olup olmadığını mahkeme belirlerken borçlunun kendisinin ve birlikte yaşadığı aile bireylerinin sayısına, sosyal ve ekonomik durumuna, yaş ve sağlık koşullarına bakar. Borçlunun o evde bizzat oturuyor olması şart değildir; tek evini kiraya verip aldığı kirayla başka bir evde kiracı olarak oturuyorsa veya geçici olarak başka bir yerde kalıyorsa da meskeniyet şikâyetinde bulunabilir.

Mahkeme yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırarak iki değeri karşılaştırır:

  1. Haczedilen evin mevcut piyasa değeri.
  2. Borçlunun ve ailesinin barınması için o ilçenin daha mütevazı bir semtinde alabileceği haline münasip bir konutun değeri.

Eğer haczedilen evin değeri, haline münasip bir ev almaya ancak yetiyorsa haciz tamamen kaldırılır. Buna karşılık borçlunun oturduğu ev lüks ve büyük bir konutsa (örneğin değeri 10 milyon TL ise ve borçlunun haline münasip bir evi 4 milyon TL'ye alabileceği tespit edilirse), evin satılmasına ancak satış bedelinden 4 milyon TL'nin borçluya haline münasip ev alması için bırakılmasına, kalan kısmın alacaklıya ödenmesine karar verilir.

Örneğin Antalya Kepez'de emekli maaşıyla geçinen dört kişilik bir ailenin oturduğu, başka hiçbir taşınmazı bulunmayan üç odalı mütevazı bir daireye senet borcu yüzünden haciz konuldu. Mahkeme bu dairenin ailenin haline münasip olduğuna karar verdiğinde daire üzerindeki haciz tümüyle kaldırılır ve ev satılamaz.

Meskeniyet şikâyetinde 7 günlük süre ve istisnalar

İcra müdürü, tapudaki kayda bakarak bir evin borçlunun haline münasip olup olmadığını kendiliğinden bilemez; bu nedenle alacaklının talebi üzerine önce haczi koyar. Borçlu, evine haciz konulduğunu öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde (genellikle haciz ihbarnamesinin veya kıymet takdir raporunun kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gün içinde) icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine başvurarak haczedilmezlik (meskeniyet) şikâyetinde bulunmalıdır. Yedi günlük süre hak düşürücüdür; kaçırıldığında o takip dosyası için meskeniyet hakkından vazgeçilmiş sayılır.

Haline münasip ev korumasının uygulanmadığı iki önemli istisna vardır:

  • Ev borcundan kaynaklanan alacaklar: Takip konusu borç, bizzat o evin satın alınmasından veya inşasından kaynaklanıyorsa meskeniyet iddiası dinlenmez.
  • İpotekli taşınmazlar: Borçlu daha önce kendi rızasıyla bu evi bir kredi veya borç için ipotek göstermişse, ipotek alacaklısına karşı (ve kural olarak üçüncü kişilere karşı, zorunlu kurulan ipotekler hariç) artık "bu ev benim haline münasip tek evimdir" diyemez; çünkü evi kendi iradesiyle teminat olarak vermiştir.

Örneğin bankadan ticari kredi çekerken oturduğunuz tek daire üzerine banka lehine ipotek koydurdunuz. Kredi ödenmediğinde bankanın başlattığı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte meskeniyet şikâyetinde bulunamazsınız.

İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip nasıl yürür?

Banka kredileri veya ticari teminatlar nedeniyle tapuya ipotek şerhi konulan taşınmazlarda, borç ödenmediği zaman alacaklı doğrudan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatır (İİK m. 148 vd.). İpotek akit tablosu kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarını içeriyorsa veya kredi sözleşmesi ve hesap kat ihtarnamesi usulüne uygun gönderilmişse borçluya icra emri (Örnek No: 6), üst sınır (limit) ipoteği niteliğindeyse ödeme emri (Örnek No: 9) tebliğ edilir.

İpotekli takiplerde borçluya borcu ödemesi için kural olarak otuz gün süre verilir; itiraz süresi ise yedi gündür. Borçlu ipotek hakkına itiraz edemez (çünkü resmi senetle tapuda kurulmuştur); ancak borcun ödendiğini, zamanaşımına uğradığını, faiz oranının fahiş hesaplandığını veya limit ipoteğinde borcun henüz muaccel olmadığını süresi içinde ileri sürebilir.

Örneğin kredi borcunuzu yapılandırıp büyük kısmını ödediğiniz halde banka tüm ipotek limiti üzerinden fahiş temerrüt faiziyle takip başlattıysa, ödeme/icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borç miktarına ve faize itiraz etmeniz gerekir.

Taşınmazın değerinin düşük belirlenmesi: kıymet takdirine itiraz (7 gün)

Gerek normal hacizde gerekse ipotekli takipte taşınmazın açık artırmaya çıkarılabilmesi için önce icra dairesi tarafından taşınmazın başında keşif yapılır ve bilirkişiye kıymet takdiri (değerleme) yaptırılır. Bilirkişinin belirlediği bu değer çok kritiktir; çünkü elektronik ihalede açık artırma bu değerin yüzde ellisinden (%50) ve satış masraflarından başlar. Değer gerçek piyasa fiyatının altında belirlenirse eviniz yarı fiyatının bile altına satılabilir.

İcra dairesi tarafından hazırlatılan kıymet takdir raporu borçluya, alacaklıya ve tapudaki diğer ilgililere tebliğ edilir. Raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde raporu düzenleyen icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine başvurarak kıymet takdirine itiraz edebilirsiniz (İİK m. 128/a).

Yedi gün içinde kıymet takdirine itiraz etmezseniz, belirlenen düşük değer kesinleşir ve ileride eviniz satıldığında "evimin değeri düşük belirlenmişti" diyerek ihalenin feshini isteyemezsiniz! Bu nedenle kıymet takdir raporu elinize ulaştığı gün süreyi kaçırmadan mahkemeye başvurup yeni bir bilirkişi heyetiyle gerçek piyasa değerinin tespit edilmesini sağlamak, ihale aşaması için de en önemli güvencedir.

Örneğin piyasa değeri 7 milyon TL olan dairenize icra bilirkişisi 4 milyon TL değer biçti. Tebligatı aldığınız tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde kıymet takdirine itiraz ederseniz, mahkeme yeniden keşif yaparak dairenin gerçek değerini 7 milyon TL olarak belirler ve ihale alt sınırı da buna göre yükselir.

İhalenin feshi davası: icradan satılan ev geri alınabilir mi?

Taşınmaz UYAP Elektronik Satış Portalı üzerinden yapılan açık artırma sonucunda satıldığında, ihale sürecinde kanuna ve usule aykırılıklar yapılmışsa ihalenin feshi istenebilir (İİK m. 134). İhalenin feshini sadece satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuz (hacizli) taşınmazın tapu sicilindeki ilgilileri ve pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler talep edebilir.

İhalenin feshi talebi, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Eğer borçluya satış ilanı hiç tebliğ edilmemişse veya usulsüz tebliğ edilmişse ya da satılan malın esaslı niteliklerinde hataya düşülmüşse ya da ihalede fesat varsa, süre fesihten haberdar olunan tarihten itibaren yedi gün ve her halde ihale tarihinden itibaren bir yıldır.

Uygulamada ihalenin feshine yol açan başlıca hukuka aykırılıklar şunlardır:

  • Satış ilanının veya kıymet takdirinin usulsüz tebliği: Borçluya veya tapudaki hissedarlara satış ilanının Tebligat Kanunu kurallarına uygun şekilde tebliğ edilmemiş olması.
  • Kıymet takdirinin üzerinden 2 yıl geçmiş olması: Taşınmazın satışa çıkarıldığı tarihte, kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıllık süre dolmuşsa o değer üzerinden yapılan ihale feshedilir.
  • KDV oranının veya taşınmazın niteliklerinin yanlış yazılması: Satış ilanında ve şartnamede konutun net metrekaresinin veya uygulanacak KDV oranının yanlış belirtilerek alıcıların katılımının azaltılması.
  • Yüzde elli ve masraf kuralına uyulmaması: İhale bedelinin, taşınmazın muhammen değerinin yüzde ellisini, rüçhanlı alacakları ve paraya çevirme ile paylaştırma masraflarını karşılamaması.
  • İhaleye fesat karıştırılması: Alıcıların tehdit edilmesi veya anlaşmalı olarak fiyat kırılması.

Örneğin taşınmazınızın satış ilanı eski adresinize gönderilmiş, muhtara bırakılırken komşuya haber verilmemiş ve siz evinizin satıldığını ihaleden iki hafta sonra tapudan gelen mesajla öğrendiniz. Satış ilanı tebligatı usulsüz olduğu için öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde ihalenin feshi davası açarak satışı iptal ettirebilirsiniz. Ev haczi, ipotekli takip veya ihale süreciniz için vakit kaybetmeden bir avukatla görüşün.

Sık sorulan sorular

Hisseli bir ev veya arsada sadece borçlu olan kardeşin hissesi icradan satılabilir mi?

Evet. Paylı mülkiyette borçlu hissedarın sadece kendi tapu hissesi üzerine haciz konulabilir ve yalnızca o hisse icradan açık artırmayla satılabilir; diğer hissedarların paylarına dokunulmaz. Elbirliği (iştirak) halinde mülkiyette ise alacaklı, icra mahkemesinden yetki alarak ortaklığın giderilmesi davası açmak suretiyle borçlunun payına düşecek parayı haczettirebilir.

İhalenin feshi davası açtığımda evi ihaleden alan kişi beni evden çıkarabilir mi?

İhalenin feshi davası açıldığında ihale henüz kesinleşmez. İhale kesinleşmeden taşınmazın tapusu alıcı adına tescil edilemez ve borçluya tahliye emri gönderilerek evden çıkarılması sağlanamaz; ancak ihale bedeli nemalandırılmak üzere dosyada tutulur.

İhalenin feshi davasını kaybedersem para cezası çıkar mı?

Evet. İİK m. 134 uyarınca ihalenin feshi talebi esastan (işin özünden) reddedilirse, mahkeme talep sahibini ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. Bu nedenle ihalenin feshi davası açmadan önce dosyadaki tebligatların ve ihale tutanaklarının titizlikle incelenmesi şarttır.

İcra satışından ev veya arsa alan kişi içindeki kiracıyı veya eski maliki nasıl çıkarır?

İhale kesinleşip tapu alıcı adına tescil edildikten sonra icra dairesi tarafından taşınmazda oturan borçluya 15 gün içinde çıkması için tahliye emri gönderilir; çıkmazsa zorla tahliye edilir. Taşınmazda hacizden/ipotekten önceki resmi bir tarihe sahip kiracı varsa, onun durumu İİK m. 135 ve TBK hükümlerine göre değerlendirilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 16 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın