Tapu · 7 dk. okuma

Tapusuz taşınmazlarda zilyetlikle tescil ve kadastro tespitine itiraz

Tapuda kayıtlı olmayan veya kadastro sırasında başkası ya da Hazine adına yazılan bir araziyi uzun yıllardır malik gibi kullanıyorsanız, şartları varsa tapu tescil davası açabilirsiniz. Ancak kadastro tutanağının kesinleşmesinden itibaren işleyen on yıllık hak düşürücü süreyi kaçırmamanız gerekir.

Antalya kırsalında zeytin ağaçları ve Toros dağları önünde duran eski taş kadastro sınır işareti
  • Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla elinde bulunduran kişi, taşınmazın kendi adına tescilini isteyebilir.
  • Kadastro çalışmaları sırasında yapılan tespite karşı, otuz günlük askı ilanı süresinde kadastro mahkemesinde itiraz davası açılabilir.
  • Kadastro tutanağının kesinleşmesinden sonra tespitten önceki haklara dayanarak açılacak davalarda on yıllık hak düşürücü süre uygulanır; bu süre geçtikten sonra dava açılamaz.
  • Ormanlar, kıyılar, meralar ve kamu hizmetine ayrılmış yerler zilyetlik yoluyla kazanılamaz.

Tapusuz taşınmaz nasıl tapulanır (olağanüstü zamanaşımıyla kazanım)?

Özellikle kırsal bölgelerde, köylerde veya eskiden belde olan mahallelerde kuşaklar boyunca ekilip biçilen, üzerine ev yapılan ancak tapu kütüğüne hiç kaydedilmemiş ya da tapu kaydından malikinin kim olduğu anlaşılamayan araziler bulunur. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 713. maddesi, belirli koşulları sağlayan zilyede bu taşınmazların mülkiyetini kazanma imkânı tanır. Hukukta buna olağanüstü zamanaşımıyla (kazandırıcı zamanaşımı) iktisap denir.

TMK 713 uyarınca tapusuz bir taşınmazın kendi adınıza tescilini isteyebilmeniz için şu üç temel şartın bir arada bulunması gerekir:

  • Yirmi yıllık süre: Taşınmazı en az yirmi yıl boyunca elinizde bulundurmuş olmanız gerekir. Miras bırakanınızın (örneğin babanızın veya dedenizin) kullanım süresini kendi kullanım sürenize ekleyebilirsiniz.
  • Davasız ve aralıksız kullanım: Bu yirmi yıllık süre içinde mülkiyet iddiasıyla size karşı açılmış bir dava olmamalı ve kullanımınız terk edilmeden kesintisiz sürmelidir.
  • Malik sıfatıyla zilyetlik: Taşınmazı bir kiracı, yarıcı veya emanetçi gibi değil, gerçek sahibiymiş gibi kendiniz için kullanmış olmanız şarttır.

Örneğin Antalya'nın kırsal bir mahallesinde tapu kütüğüne kayıtlı olmayan bir tarlayı önce babanız on beş yıl boyunca ekip biçti, vefatından sonra da siz yedi yıldır aralıksız olarak aynı şekilde kullanmaya devam ettiniz. İki sürenin toplamı yirmi yılı aştığı için, diğer şartlar da mevcutsa bu tarlanın adınıza tescili için dava açabilirsiniz.

Hangi araziler zilyetlikle kazanılamaz ve alan sınırı nedir?

Her tapusuz araziyi yirmi yıl kullanmakla tapu alamazsınız. Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve özel mülkiyete konu olamayan taşınmazlar zilyetlik yoluyla kazanılamaz. Orman arazileri, yaylak ve kışlaklar, meralar, kıyılar, dere yatakları ve genel hizmetlere ayrılmış kamu malları üzerinde zilyetlik ne kadar uzun sürerse sürsün mülkiyet hakkı doğurmaz. Ayrıca tarıma elverişli olmayan taşlık, kayalık veya çalılık araziler de imar ve ihya edilmedikçe zilyetlikle edinilemez.

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi, tapusuz taşınmazların zilyetlik yoluyla kazanılmasında bir yüzölçümü sınırı da getirmiştir. Belgesiz zilyetliğe dayanarak aynı çalışma alanı (köy veya mahalle) içinde bir kişi adına kuru (sulu olmayan) toprakta en fazla 100 dönüm (100.000 metrekare), sulu toprakta ise en fazla 40 dönüm (40.000 metrekare) taşınmaz tescil edilebilir.

Buna karşılık zilyetliğiniz eski bir vergi kaydına, tapu dışı (harici) yazılı bir satış senedine veya miras bırakanlar arasında yapılmış bir taksim belgesine dayanıyorsa bu yüzölçümü sınırları aşılsa bile tescil mümkün olabilir.

Örneğin köy sınırları içindeki bir mera alanının kenarını çitle çevirip otuz yıl boyunca bahçe olarak kullansanız bile, meralar kamu malı niteliğinde olduğundan zilyetlikle kazanılamaz. Ancak kadastro dışı kalmış, mera veya orman vasfı taşımayan 15 dönümlük bir tarım arazisini yirmi yılı aşkın süredir malik gibi işliyorsanız 14. maddedeki sınırların altında kaldığı için tescil talep edebilirsiniz.

Kadastro tespiti sırasında itiraz (30 günlük askı ilanı süresi)

Bir bölgede ilk kez kadastro veya 2/B ya da yenileme kadastrosu yapıldığında, kadastro teknisyenleri muhtar ve bilirkişiler eşliğinde sahada ölçüm yapar ve her parsel için bir kadastro tutanağı düzenler. Tutanaklar tamamlandığında kadastro müdürlüğünde ve muhtarlıkta otuz gün süreyle askı ilanına çıkarılır (Kadastro Kanunu m. 11).

Askı ilanı süresince listeleri kontrol ettiğinizde kendi kullandığınız arazinin yanlışlıkla komşunuz, bir akrabanız veya Hazine adına tespit edildiğini görürseniz, otuz günlük ilan süresi dolmadan kadastro mahkemesinde kadastro tespitine itiraz davası açmanız gerekir. Eğer kadastro çalışmaları henüz bitmemiş ve askı ilanı çıkmamışsa, itirazınızı önce kadastro komisyonuna da yapabilirsiniz.

Askı süresi içinde dava açtığınızda kadastro tutanağı kesinleşmez ve taşınmaz tapuya tescil edilmeden önce kadastro mahkemesinin vereceği karar beklenir. Otuz günlük askı süresi içinde hiçbir itiraz olmazsa, sürenin bitiminde tutanak kesinleşir ve taşınmaz tutanakta yazılı kişi adına tapuya kaydedilir.

Örneğin mahallenizde yapılan kadastro çalışması sonunda muhtarlığa asılan cetvellerde, dedenizden beri kullandığınız zeytinliğin yan parsel sahibi adına yazıldığını fark ettiniz. Otuz günlük askı süresi bitmeden kadastro mahkemesinde dava açarsanız, tapu henüz komşunuzun adına tescil edilmeden mülkiyet durumu mahkemece incelenir.

Kadastro kesinleştikten sonra dava açma süresi (10 yıllık hak düşürücü süre)

Askı ilanı süresini kaçırdıysanız ve taşınmaz başkası veya Hazine adına tapuya tescil edildiyse, hakkınızı tamamen kaybetmiş sayılmazsınız. Ancak burada çok katı bir süre kuralı devreye girer. Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesine göre, kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz edilemez ve dava açılamaz.

Bu on yıllık süre zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir. Hakim bu süreyi kendiliğinden dikkate alır. Kadastro kesinleştikten sonra on yıl içinde asliye hukuk mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası açarak, kadastro öncesinde taşınmazın gerçek maliki veya hak sahibi olduğunuzu ileri sürebilirsiniz. On yıl dolduktan sonra ise artık "kadastro yapılmadan önce burası dedemindi, zilyetliğimiz vardı" diyerek dava açamazsınız; bu tarihten sonra ancak kadastro sonrasında gerçekleşen yeni bir hukuki sebebe (örneğin kadastrodan sonra yapılan muvazaalı satışa veya vekâletin kötüye kullanılmasına) dayanabilirsiniz.

Örneğin köyünüzde kadastro çalışmaları 2018 yılında kesinleşti ve sizin ailenize ait olan tarla yanlışlıkla Hazine adına tapuya tescil edildi. Kadastro öncesi zilyetlik ve miras hakkınıza dayanarak en geç 2028 yılındaki kesinleşme gününe kadar asliye hukuk mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası açmanız gerekir; bu günü bir gün bile geçirirseniz davanız hak düşürücü süre nedeniyle reddedilir.

Tapuda yüzölçümü veya sınır hatası varsa nasıl düzeltilir?

Bazen sorun taşınmazın kimin adına yazıldığı değil, tapudaki metrekarenin veya sınır çizgisinin sahadaki gerçek duruma uymamasıdır. Kadastro sırasında yapılan ölçüm, hesaplama veya tersimat (çizim) hataları nedeniyle arsanızın tapudaki alanı gerçekte olduğundan küçük görünebilir ya da komşu parselin sınırı sizin bahçenizin içinden geçiyor gibi çizilmiş olabilir.

Kadastro Kanunu'nun 41. maddesine göre, kadastro sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerde ölçü, sınırlandırma, tersimat ve hesaplamalardan doğan fenni hatalar, ilgilinin başvurusu veya kadastro müdürlüğünce resen düzeltilir. Kadastro müdürlüğü hatayı tespit edip düzeltme kararını ilgililere tebliğ eder; bu tebliğe karşı otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açılmazsa düzeltme kesinleşir.

Ayrıca eski kadastro paftalarının sayısal (dijital) ortama aktarılması ve zemindeki teknik hataların giderilmesi amacıyla Kadastro Kanunu'nun 22/a maddesi kapsamında yenileme çalışmaları da yapılır. Bu çalışmalarda mülkiyet hakkı tartışılmaz, yalnızca sınır ve yüzölçümü kayıtları zemindeki gerçek duruma uygun hale getirilir.

Örneğin etrafı kırk yıllık taş duvarla çevrili bahçenizin tapusunda 600 metrekare yazmasına rağmen, harita mühendisine ölçtürdüğünüzde taş duvarların içindeki alanın 750 metrekare olduğunu ve bunun eski kadastrodaki bir hesap hatasından kaynaklandığını öğrendiniz. Kadastro müdürlüğüne 41. madde kapsamında teknik hata düzeltmesi için başvurabilirsiniz.

Zilyetlik ve kadastro davalarında mülkiyet nasıl ispatlanır?

Tapusuz bir yerin yirmi yıldır kullanıldığını veya kadastro tespitinin yanlış yapıldığını kanıtlamak için soyut beyanlar yetmez; mahkeme somut ve tarihsel deliller arar. Bu davalarda başvurulan başlıca ispat araçları şunlardır:

  • Hava fotoğrafları: Harita Genel Müdürlüğü arşivinden getirtilen ve dava tarihinden yirmi-otuz yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları, arazinin o yıllarda sürülüp sürülmediğini, üzerinde ağaç veya yapı bulunup bulunmadığını bilimsel olarak ortaya koyar.
  • Mahalli bilirkişiler ve tanıklar: Taşınmazın bulunduğu köy veya mahallede yaşayan, araziyi ve geçmişini iyi bilen yaşlı kişilerin keşif sırasında mahkeme huzurunda vereceği ifadeler.
  • Eski vergi kayıtları ve harici senetler: Arazi için geçmişte ödenmiş emlak veya arazi vergisi kayıtları, tarım ilçe müdürlüğündeki çiftçi kayıt sistemi (ÇKS) belgeleri, muhtar senedi veya köylüler arasında yapılmış yazılı satış ve paylaşım kağıtları.
  • Ziraat ve fen bilirkişisi raporları: Arazideki zeytin veya meyve ağaçlarının yaşının ziraat bilirkişisi tarafından hesaplanması ve sınırların fen bilirkişisi tarafından paftaya işlenmesi.

Örneğin Hazine'ye karşı açtığınız tescil davasında arazinin otuz yıldır tarım arazisi olarak kullanıldığını iddia ediyorsanız, mahkeme ziraat ve jeodezi bilirkişileri aracılığıyla 1990'lı ve 2000'li yıllara ait hava fotoğraflarını inceletir ve arazideki zeytin ağaçlarının yaşını tespit ettirir. Kendi arazinizin kadastro ve tapu durumu için bir avukatla görüşün.

Sık sorulan sorular

Muhtar senediyle veya elden yazılı kağıtla aldığım tapusuz tarla için tapu çıkarabilir miyim?

Tapusuz taşınmazlarda zilyetliğin devri yazılı bir sözleşmeyle (harici satış senedi veya muhtar senedi) yapılabilir. Satan kişinin daha önceki zilyetlik süresi ile sizin kullanım sürenizin toplamı yirmi yılı buluyorsa ve diğer kanuni şartlar sağlanıyorsa, bu senede ve zilyetliğe dayanarak tescil davası açabilirsiniz.

Dedemden kalan tarla kadastroda Hazine adına yazılmış, üzerinden on beş yıl geçti; geri alabilir miyiz?

Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesindeki on yıllık hak düşürücü süre, Hazine adına yapılan tespitlerde de geçerlidir. Kadastro tutanağının kesinleşmesinden itibaren on yıl geçmişse, kadastrodan önceki zilyetlik veya miras sebeplerine dayanarak tapu iptal davası açılması kural olarak mümkün değildir.

2/B arazilerinde zilyetlik yoluyla bedelsiz tapu alınabilir mi?

Hayır. Orman sınırları dışına çıkarılan 2/B arazileri Hazine adına tescil edilir ve olağanüstü zamanaşımıyla (TMK 713) bedelsiz olarak kazanılamaz. Ancak kadastro tutanağında kullanıcı veya muhdesat sahibi olarak adınız yazılmışsa, 6292 sayılı Kanun kapsamında idareye başvurarak belirlenen satış bedeli üzerinden doğrudan satın alma hakkından yararlanabilirsiniz.

Zilyetliğe dayalı tapu tescil davası kime karşı ve hangi mahkemede açılır?

TMK 713 uyarınca tapusuz taşınmazın tescili davası, Hazine'ye ve ilgili kamu tüzel kişilerine (belediye veya köy tüzel kişiliğine) karşı, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme ayrıca gazetede ve taşınmazın bulunduğu yerde ilan yaparak üçüncü kişilere itiraz süresi tanır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kendi durumunuz için bir avukatla görüşün. Son güncelleme: 16 Kasım 2026.

Okumaya devam edin.

Bu yazı sizin durumunuza ne kadar uyuyor? Konuşalım.

(0242) 244 54 20 · Arayın ↗
Arayın